Bergse Vastenavond als inspiratiebron voor theaterparade in Heeze
Door: Eric Elich AlgemeenHEEZE/BERGEN OP ZOOM - Vraag een Brabander naar de eigenzinnigheid, de cultuur van Brabant, dan wordt ‘Vastenavond of Carnaval’ vaak als eerste genoemd. Er is geen stad of dorp waar het niet gevierd wordt. De verhalen daarover en de geschiedenis van het volksfeest zijn tijdens de Brabantsedag in de cultuurhistorische theaterparade in Heeze te zien.
“Carnaval stond al enige tijd op de lijst van onderwerpen van de Brabantsedag,” vertelt Frank van Lierop, voorzitter van de Themacommissie. “Het is dit jaar de 6 x 11e editie; in die symboliek past het thema Carnaval Ontmaskerd precies,” vertelt Frank. “De theaterparade van dit jaar gaat óver carnaval, maar het is geen carnavalsoptocht.” Tijdens de jaarlijkse Bouwmarkt werden de ontwerpen en maquettes gepresenteerd.
‘Boerenkiel’ en de Geit van Mie d’n Os
Zestien vriendenkringen doken in de historie en rituelen van carnaval of Vastenavond. Ze laten zien dat carnaval meer is dan het vieren ervan. Vriendenkring Haisjô heeft zich laten inspireren door de Bergse Vastenavend-kledingtraditie. De traditie wordt gevangen in een kleurrijke wagen met daarop de Peperbus, lampenkappen en een daarbovenuit torende Geit van Mie d’n Os. De Gevangenpoort fungeert als entree van een ‘Bergs metamorfose mesjien.’ Een carnavaleske fabriek waar feestvierders in ondergoed langs een transportrail de wagen op glijden. Daar worden zij aangekleed met een boerenkiel, zakdoek, gordijn en allerhande bullen en spullen, zoals een lampenkap. “Wat begon als gewone kledingstukken, wordt een levend kunstwerk van Krabbegatse creativiteit,” luidt de omschrijving.
In dezelfde kraam staat de tekening en de maquette van de wagen ‘Boerenkiel’. Patricia Tiemessen en ontwerper Marc van Beek van Vriendkring Snoeijen geven tekst en uitleg: “Voor veel Brabanders is de boerenkiel een manier om hun regionale identiteit en trots op het boerenleven te tonen. De boerenkiel symboliseert als geen ander de eenvoud en toegankelijkheid van carnaval: het feest is er voor iedereen.” Marc: “Het ontwerp is een lang lint van losse wagentjes, vol boerenkielen, die dweilend door de straten zullen gaan.” Ook de varkensblazen zullen niet ontbreken. Patricia: “Het is nog wel een kunst om die, weliswaar een stuk groter dan een echte varkensblaas, te kunnen maken.”
Van geestverdrijven naar feestbedrijven
Naast de wagens met de Bergse Vastenavond als onderwerp, zijn ook de verhalen uitgebeeld van de geboorte van Oeteldonk (Den Bosch), Het Turfschip van Kielegat (Breda), het officiële verbod van carnaval in Tilburg en het carnaval dat in Roosendaal in oorlogsjaren stiekem werd gevierd.
Dat het feest oeroude wortels in de joelfeesten heeft, er spotgildes waren, Blauwe Schuiten reden en er een eeuwenlange strijd was tegen de losbandigheid ervan, is als een ‘levend geschiedenisboek’ allemaal te zien tijdens de Brabantsedag in Heeze op zondag 31 augustus.
