Eén euro voor je beker: Bergen op Zoom start statiegeldsysteem tijdens Vastenavend

BERGEN OP ZOOM - Wie tijdens de komende Vastenavend in Bergen op Zoom een biertje of frisje haalt, krijgt dat niet langer in een wegwerpbeker. De gemeente voert dan voor het eerst een verplicht systeem in met herbruikbare hardcups met statiegeld. Daarmee wil het college de grote hoeveelheid plastic afval na evenementen terugdringen.

Bezoekers van de Vastenavend in Bergen op Zoom drinken hun bier of fris komend jaar uit herbruikbare hardcups met statiegeld. De gemeente voert het systeem direct tijdens het meerdaagse volksfeest in, zodat inwoners en bezoekers er meteen aan kunnen wennen. Het college investeert eenmalig 70.000 euro in de eerste 200.000 bekers.

De overstap is het resultaat van jarenlange discussie over het gebruik van wegwerpplastic bij evenementen. Landelijke wetgeving die single-use plastics aan banden legt, geldt al sinds 2023. In de praktijk bleek handhaving daarop beperkt, terwijl na grote evenementen in Bergen op Zoom grote hoeveelheden plastic afval op straat achterbleven.

‘We liepen achter’

Volgens wethouder Dominique Hopmans heeft de gemeente eerst geprobeerd het initiatief bij de ondernemers zelf te laten. “Dat heeft best een aanloop gekend,” legde hij uit. “We zijn eerst gaan kijken naar het ondernemend veld om het zelf op te pakken. Daarna vroegen ondernemers juist om regie van de gemeente.”

Een eerdere pilot met zachte, recyclebare bekers zonder statiegeld tijdens Koningsnacht leverde niet het gewenste resultaat op. “Dat had niet helemaal de uitkomsten die gehoopt werden,” aldus Hopmans. “De straten lagen er nog steeds vol mee.” 

Daarmee bleef Bergen op Zoom achter bij andere steden waar het statiegeldsysteem al langer wordt gebruikt. “Als Roosendaal het kan, als Den Bosch het kan, dan kunnen wij dat ook,” zei Hopmans.

Gemeente betaalt startkosten

Om het systeem echt van de grond te krijgen, besloot het college de implementatiekosten voor zijn rekening te nemen. De gemeente schaft maximaal 200.000 hardcups aan, goed voor een investering van ongeveer 70.000 euro. “Daarom zijn wij ook bereid om die implementatiekosten op ons te nemen,” aldus Hopmans. “Om voor de ondernemers ook een boost te geven.” 

De bekers worden beheerd door een centrale leverancier. Horecaondernemers hoeven de bekers niet zelf aan te schaffen, maar reserveren ze voor stadsbrede evenementen zoals Vastenavend, Koningsnacht, Koningsdag en de Krabbenfoor. 

Wat merken bezoekers ervan?

Voor inwoners en bezoekers verandert vooral de manier waarop drankjes worden gehaald. Wie voor het eerst een drankje bestelt, betaalt één euro voor een beker. Daarvan is 50 cent statiegeld. Lever je de beker later in, dan krijg je dat bedrag terug. Wie dat niet doet, mag de beker houden en eventueel bij een volgend evenement opnieuw gebruiken.

Het systeem geldt niet alleen binnen cafés, maar ook buiten op pleinen en in de straten. “Als het goed is, loopt iedereen met een hardcup over straat,” zei Hopmans. “Je mag niet meer met single-use plastics over straat lopen.” 

Dat betekent ook dat rondjes geven lastiger kan worden. “Dat is wennen,” erkende Hopmans. “Dat is gewoon een verandering. Dat is het nieuwe normaal.” 

Bewust gekozen voor Vastenavend

Dat de invoering juist tijdens de Vastenavend plaatsvindt, is een bewuste keuze van de gemeente. Het meerdaagse feest biedt volgens het college de kans om snel ervaring op te doen. “Het voordeel van de Vastenavend is: je hebt meerdere dagen. Daarna snapt iedereen het ook wel,” aldus Hopmans.

Volgens hem is het beter om meteen groots te beginnen dan het systeem bij een kleiner evenement te testen. “Bij de volgende evenementen weet iedereen gewoon hoe het werkt.” 

Gelijke spelregels

Om te voorkomen dat het systeem mislukt doordat niet iedereen meedoet, wil de gemeente het gebruik van hardcups verplicht stellen via een aanpassing van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Daarmee ontstaat volgens het college een gelijk speelveld. “We willen niet dat het systeem faalt omdat een aantal ondernemers niet meedoet,” zei Hopmans.

Handhaving gebeurt door gemeentelijke boa’s, al benadrukt de gemeente dat in eerste instantie wordt uitgegaan van gewenning en vertrouwen. Na de Vastenavend volgt een evaluatie, waarbij wordt gekeken wat goed gaat en wat beter kan bij toekomstige evenementen.