Rubriek Goes Gezien: Vogelvlucht, steunberen en de kerk in je winkel

Alvast voor Vaderdag kreeg ik een drone-met-camera en dat kwam goed uit, want ik wilde u laten zien hoe het koor (‘de achterkant’) van de Grote of Maria Magdalenakerk zijn stempel drukt in de Lange Kerkstraat. Je kunt dat namelijk alleen goed vanuit de lucht zien. Het is een smalle straat. Als je er winkelt, zullen de meeste mensen de hoog verheven kerk zelfs helemaal niet zien. Toch is de kerk erg aanwezig in deze winkelstraat. De contouren van de kerkachterkant zijn met een beetje goede wil namelijk zichtbaar in drie winkels. En deze vogelvluchtfoto is het resultaat, niet gek hè, voor een beginnende dronepiloot?

Aan alle kanten van de kerk zijn contreforts (vrij vertaald: tegenkrachten). We noemen ze meestal steunberen en daar zijn er rondom zo’n 34 van. Het zijn in feite stenen zuilen die tegen de kerkmuren aan staan. Daardoor verminderen ze de druk die het hoge gebouw op de muren uitoefent. De steunberen variëren in afmetingen, maar globaal zijn ze een halve meter breed en bijna een meter diep. Je ziet ze dus rondom de kerk, maar voor de tien aan de achterkant moeten we tegenwoordig wel ons best doen. Dat zit zo. Tot ver in de 16e eeuw was de ruimte rondom de kerk helemaal open en groen: er werd rondom de kerk begraven. Toen er gebrek aan woonruimte ontstond, werd het kerkhof langs de Lange Kerkstraat opgeofferd om er huizen te bouwen (ca. 1590). Krappe boel daar, dus de ruimte werd optimaal benut door de huizen strak tegen de kerk aan te bouwen, om de contouren van de steunberen heen.

Laten we nu niet met z’n allen die drie winkels – twee ervan waren ooit elk twee huizen – binnengaan om te kijken hoe de steunberen daar zijn ‘weggewerkt’. Dat heb ik namelijk al voor u gedaan. Het zijn een croissanterie, een brillenwinkel en een juwelier. Sommige winkelmedewerkers dachten met een verward persoon van doen te hebben, eentje dacht aan een inbreker die de muurdikte alvast bestudeerde, maar de meesten waren vriendelijk en welwillend, ook al kocht ik niks. Eén winkeldame vertelde me zelfs dat het personeel op de wc het kerkorgel ongelooflijk goed kan horen. De steunberen zijn in al deze winkels over het algemeen nog wel zichtbaar, glad gestuct, maar je moet het wél weten. Wilt u beter zien hoe het zit, ga dan een keer de Grote Kerk in - nu weer ‘s middags geopend op dinsdag t/m zaterdag - en bekijk de fraaie maquette van P. Lindhout uit 1984 (heeft u, tussen twee haakjes, zin om als handige vrijwilliger deze maquette op te knappen, dan meldt u zich bij de kerkgidsen!). Die maquette laat de situatie precies zien, kijk maar naar de foto. Want u trapte er natuurlijk niet in. De foto is van de maquette en mijn vaderdagcadeau was geen drone en zal het ook niet worden. Misschien wel iets van die juwelier? [n]