Boeken, plantjes en soep in de deelkast

Ze duiken de laatste jaren steeds vaker op in het straatbeeld: kastjes waar je iets uit mag pakken of juist iets in kunt leggen. Drie bewoners van Goes en Kloetinge vertellen hoe een simpel kastje een plek werd om te delen.

De minibieb van beheerder Margreet Rotte in de Jachthuisstraat 14 in Kloetinge is een kastje dat meer is dan zomaar een verzameling boeken: het is een klein monument van vertrouwen, delen en liefde voor lezen. Rotte raakte geïnspireerd door een soortgelijk kastje in haar buurt in Middelburg. “Ik dacht: waarom zou je een boek laten verstoffen, als je het ook kunt delen?”

De gelegenheid kwam twee jaar geleden toen haar vriend een huis in Kloetinge kocht. De vorige eigenaar, inmiddels opgenomen vanwege dementie, had een kleine privébibliotheek achtergelaten.
“Zijn dochter zei: laat de boeken hier maar staan. Wij houden van boeken, dus dat was snel besloten.” Wat volgde was het begin van een laagdrempelig initiatief: een minibieb gevuld met eigen boeken, boeken van de vorige bewoner en af en toe zwerfboeken van vrienden of collega’s.

De minibieb gaat niet op slot. Maar omdat Margreet overdag werkt, doet ze de deurtjes van het kastje wel dicht. In het weekend staat het kastje echter uitnodigend open. Ze weet niet precies hoeveel mensen ervan gebruik maken, maar ze ziet geregeld dat er boeken zijn verdwenen of gewisseld. Soms wordt er ook een praatje gemaakt. “Mensen vinden het leuk. Het is iets kleins, maar verbindend.”

Favorieten in de kast? Die zijn lastig te zeggen. “Het is een mengelmoesje. Thrillers doen het vaak goed, maar het mooie is: er is voor ieder wat wils.” Als ze merkt dat boeken te lang ongelezen in de minibieb blijven staan, dan haalt ze ze eruit. “Blijkbaar is dat dan niet wat de mensen graag lezen. Dan gaat er een ander boek in.” 

Van de minibieb, gaan we naar de stekjeskast van Annemiek van Nieuwehuyze. Deze staat in de polder, aan de Abbekindersezandweg 4 in Goes. Het is een kastje dat net zo goed een klein stukje tuinliefde is. Wat begon als een idee tijdens een fietstochtje in Nijmegen in coronatijd, groeide uit tot een bloeiend initiatief. “Ik zag daar een plantenruilkast en dacht: dát wil ik ook,” vertelt ze.

In september 2020 ging haar eigen kast open – een geschilderde vitrinekast van een vriendin. Sindsdien ruilen buurtgenoten en voorbijgangers stekjes: geworteld, gezond en met naamlabel, als het even kan. “Soms weet men de naam niet, dan zoeken we samen op Google. Ook dat is gezellig.”

De kast trekt mensen uit de regio, van Kloetinge tot Kapelle. Er zijn vaste bezoekers, spontane snuffelaars en af en toe een cadeautje in de vorm van courgettes of bijzondere planten. “De begonia’s van mijn schoonmoeder zijn altijd zo weg.” De kast is goed gevuld, met vaak zo’n zestig tot zeventig verschillende plantjes. Van kamerplanten tot tuinplanten en hier en daar wat moestuingroen. Annemiek stekt en zaait veel zelf. “Het is een beetje een uit de hand gelopen hobby,” lacht ze. “Maar ik vind het heerlijk om iets te laten groeien en het dan hier weer te delen.”

Sinds kort is ze ook betrokken bij een zadenbibliotheek in samenwerking met de bibliotheek: mensen mogen zaadjes meenemen, planten, oogsten, en hopelijk weer zaden terugbrengen. “Zo blijft het circulair.” Het enige dat haar zorgen baart: haar kast. “Die staat op instorten. Dus als iemand nog een stevige kast overheeft met dichte zijkanten en deurtjes: ik hou me aanbevolen!”

Naast boeken en plantjes langs de kant van de weg, bestaan er ook voedselkasten. Aan de Johnsonlaan 13 in Goes staat er zo een waarvan de impact groot is. Astrid van der Klooster, beheert hier sinds een jaar een voedselkast voor mensen die rond moeten komen van weinig. “Alles wat er vandaag in zit, kan vanavond al weg zijn,” zegt ze.

Het kastje is bedoeld als aanvulling op de voedselbank. “Daar krijgen mensen eten voor twee à drie dagen,” legt Van de Klooster uit. “Met dit kastje overbruggen we de rest van de week. Je wil niet dat een kind met honger naar bed gaat.” De inhoud van de voedselkast komt deels van donaties, deels uit haar eigen portemonnee. “Als ik bij het Kruidvat iets in de aanbieding zie, koop ik wat extra voor de kast.”
Er liggen houdbare producten, brood van de warme bakker en soms zelfs verzorgingsartikelen. Groente en fruit zijn zeldzaam. “Een groenteboer die eerder doneerde, is helaas gestopt,” zegt ze. “Dat missen we enorm.” Supermarkten zijn geen optie: “Die doen mee aan ‘Too Good To Go’. Dan blijven wij met lege handen achter.”

Misbruik komt helaas ook voor. “Sommige mensen komen met een big shopper en nemen alles mee. Anderen verkopen de inhoud weer door.” Daarom houdt Van der Klooster toezicht en zet ze de voedselkast ‘s avonds en als ze weggaat op slot. Cameratoezicht helpt daarbij.
Ondanks de uitdagingen blijft Van de Klooster optimistisch. “Ik doe dit omdat ik het belangrijk vind om te delen. Het geeft me voldoening.” Wie iets kan missen, geeft volgens Astrid ook een beetje hoop terug aan de samenleving. Daarom doet ze een dringende oproep: “We zoeken donateurs. Het liefst structureel.”[n]