Als verslaving je gezin binnendringt

GOES - Karin en Marja uit Goes weten als geen ander wat het betekent om machteloos toe te kijken terwijl een geliefde afglijdt in de greep van alcohol en drugs. Karin is moeder van drie zoons, waarvan er één, Mike, al op jonge leeftijd begon met gebruiken. Marja verloor haar broer na een dertig jaar durende worsteling met verslaving.  Beide vrouwen dragen hun verdriet en zorgen niet alleen met zich mee, maar zetten hun ervaringen sinds kort ook in om anderen te helpen. Karin richtte begin dit jaar Moedige Moeders Goes op, een zelfhulpgroep voor naasten van mensen met een verslaving. Marja geeft psycho-educatie en pleit voor meer erkenning voor naasten.

DOOR FLOOR KOHLEN 

“Op zijn veertiende of vijftiende begon mijn zoon Mike te veranderen,” vertelt Karin. “Hij was ‘s avonds veel buiten, met vage vrienden. Dan kwam hij laat of soms niet thuis. Dit gaf veel ruzie en stress. Toen vond ik allerlei rommel tussen zijn spullen,  waardoor ik argwaan kreeg. Ik ging hem controleren en in de gaten houden. Ondertussen waren er problemen op school, geld dat verdween, veel ruzies,  problemen bij het uitgaan en  kreeg hij te maken met de politie. We belandden in allerlei situaties. Ons leven stond helemaal op zijn kop.  Ik stond continu aan. Ergens wist ik het en toch wilde ik het niet zien. Het kwartje viel pas laat.” 

Pubergedrag

Voor Karin was de confrontatie met het begrip verslaving een schok. “Je wilt het niet geloven. Je denkt: dit is pubergedrag. Tot het moment dat hij zelf zei: ‘ik wil dit niet meer’. Toen zijn we naar de huisarts gegaan. Maar de hulp liet op zich wachten. Er werd een behandeling voorgesteld, maar daar kwam nooit echt een vervolg op.” Ze ging zelf op zoek. “Ik heb klinieken gebeld, websites bezocht, trainingen gevolgd. Uiteindelijk kwam ik uit bij de website ‘Help, mijn dierbare is verslaafd’. Daar begon het besef dat ik zélf ook iets moest doen. Niet alleen voor hem, maar ook voor mezelf.” 

Veranderend gedrag

Marja herkent veel in het verhaal. Marja’s broer kende gedurende dertig jaar periodes waar alcoholgebruik en nuchtere periodes elkaar afwisselden. Op 45-jarige leeftijd overleed haar broer aan de gevolgen van een val na overmatig drinken. Toen kwam ook het besef: “Ik had hem niet kunnen redden. Maar ik had zó graag gewild dat ik anders met hem was omgegaan. Minder controlerend, liefdevoller en meer als zus.” Die ervaring was voor haar de drijfveer om zich te verdiepen in verslaving en de rol van naasten. “Ik leerde dat verslaving geen zwakte is, maar een ziekte. En dat je als naaste ook je eigen herstelproces hebt.”

Loslaten 

Ook Karin probeerde in eerste instantie zelf alles op te lossen. “Anderen zeiden: ‘je moet hem loslaten’. Maar wat is dat dan, loslaten? Je kind op straat zetten? Dat doe je gewoon niet,” vertelt Karin. Ze leerde dat het anders kan. “Je hoeft iemand niet los te laten, maar moet wel grenzen stellen. De verantwoordelijkheid bij hém laten.” Dit leidde ook tot een besef: ze was niet de enige ouder met dit verdriet. Karin besloot haar ervaringen in te zetten om ook anderen te helpen en richtte begin dit jaar de zelfhulpgroep Moedige Moeders Goes op.

Zelfzorg blijkt een sleutelwoord in hun verhalen. “Eerst denk je: het gaat toch niet om mij,” zegt Karin. “Maar als ik instort, help ik niemand. Ik moest weer voor mezelf zorgen, weer koken, eens gaan wandelen, met een vriendin afspreken.” Ook Marja herkent die les. “Als jij je beter voelt, kun je ook beter met de situatie omgaan. Niet mee in de drama-driehoek van redder, aanklager en slachtoffer. Maar stevig náást de ander staan.”

Herkenning en steun

In de bijeenkomsten van Moedige Moeders gaat het niet om advies, maar om herkenning en steun. Karin licht toe: “In onze groep kunnen naasten elkaar steunen, zonder oordeel of schaamte. We huilen samen, maar we lachen ook. Het is een veilige plek waar je jezelf mag zijn.” In korte tijd groeide de groep uit tot een waardevolle ontmoetingsplek voor alle naasten die hetzelfde doormaken. “Je hoeft niets uit te leggen. Eén blik, een enkel woord - we begrijpen elkaar.”

Marja bezoekt ook de bijeenkomst van Moedige Moeders Goes en richt zich daarnaast op psycho-educatie. “Wat is verslaving? Hoe werkt het? Hoe stel je grenzen? Daar is nog veel onbekendheid over.” Ze zet zich in voor meer bewustwording. “Er moet iets komen voor de eerste lijn. Huisartsen die weten wat ze kunnen doen, die niet alleen zeggen: ‘Drugs en alcohol is toch slecht voor je, dat weet je toch?’ Maar die snappen wat verslaving doet met iemand.”

We kunnen de ander niet redden

Beide vrouwen pleiten voor meer compassie. “We oordelen snel over mensen op straat,” zegt Marja. “Maar het merendeel van de verslaving speelt zich binnen vier muren af. Je ziet het niet.” Ze willen verslaving uit de schaduw halen. “We praten open over kanker, een burn-out, maar verslaving blijft onbesproken. Terwijl het velen treft,” meent Karin. “En elke verslaafde heeft minstens één, vaak meerdere naasten die er net zo goed aan onderdoor gaan.” 

Voor beiden is het delen van hun verhaal een vorm van verwerking, maar vooral ook een missie. “Ik wil dat mensen weten: je bent niet alleen,” zegt Karin. “We kunnen de ander niet redden, maar we kunnen elkaar wel dragen. En dat is al heel veel waard.”[n] 

Moedige Moeders Goes staat open voor alle volwassen naasten van mensen met een verslaving: ouders, broers, zussen, partners. De eerstvolgende bijeenkomst is op 21 augustus van 19.30-21.00 uur in MFA De Krul, Hilleweg 3 in Goes. Moedige Moeders Goes is een afdeling van Moedige Moeders Nederland. www.moedigemoeders-nederland.nl.

Op verzoek van de geïnterviewden zijn de namen Karin en Marja gefingeerd.