Rubriek Goes Gezien: ‘Een vloedsteen, het Visperk en een horecaterras’

Een maand geleden keken we naar een peilmerksteen aan de Keizersdijk. Ik beloofde toen ook stil te staan bij een echte vloedsteen in Goes: een gedenksteen met datum plus een streep die aangeeft hoe hoog het water op die plek tijdens een stormvloed heeft gestaan. Wel, die steen zien we nu op de foto en is te vinden aan de havenkant van het Visperk, zoals wij het visafslagershuisje aan de Turfkade noemen. De tekst luidt: ‘De linie beteyckent den vloedt van den 26 Ianuaris 1682’. Vrij vertaald: de streep geeft de hoogste waterstand aan tijdens de stormvloed van 26 januari 1682.

U stelt nu natuurlijk de scherpe vraag: stond het water toen inderdaad zo hoog daar, zodat zo’n beetje heel toenmalig Goes onder water heeft gestaan? In de stadsnotulen van 1682 lezen we niets over een overstroming in Goes. De stad functioneerde wel – net als tijdens de Ramp van 1953 – als opvangplek voor slachtoffers. De steen is dus afkomstig van een andere plek. Waarschijnlijk zat hij ooit in de kade bij het Soepuus, de voormalige getijdemolen, iets verderop, maar wel lager. De stormvloed van 1682 heeft vooral huisgehouden op Zuid-Beveland ten oosten van Goes, maar heeft Goes niet noemenswaard getroffen. In de vakliteratuur heet het: ‘Bij Goes stond het water hoog aan de dijk’. 

Boven de deur van het Visperk staat het jaartal van een restauratie: 1745. In 1647 was het in deze vorm gebouwd, dus vóór de stormvloed. De vloedsteen is er bij deze restauratie ingemetseld, waarschijnlijk om hem niet verloren te laten gaan. In 1912 is het Visperk opnieuw grondig gerestaureerd. Het is een prachtige plek, die ook aanschouwelijk maakt hoe de logistiek in het visserijwezen toen werkte: de deur voor de aanvoer, het luik voor de distributie en de bankjes voor de wachtende ‘viswijven’. Het bouwwerkje is volgens mij uniek. Niet voor niets werd het in 1972 een Rijksmonument. Wat dat betreft had de foto wel wat romantischer gekund. Want waarom is die lelijke linkerkant er niet afgesneden? 

Hier wordt het mij droef te moede. Dat heb ik namelijk expres niet gedaan. Om te laten zien hoe er met een Rijksmonument wordt omgesprongen. Een derde deel van het Visperk wordt strak omgeven door een terrasvlonder en een omheining, vastgeschroefd in het metselwerk. ‘s Zomers, als het terras bezet is, word je geacht zonder consumptie het Visperk niet van nabij te bekijken. En ‘s winters is het terras afgesloten en kan je bijvoorbeeld het informatieve ANWB-bordje boven de deur niet lezen. Eeuwig zonde, al is het een schrale troost dat het bordje tóch onleesbaar is geworden. Dit stukje Goes maakt deel uit van een beschermd stadsgezicht en Goes afficheert zich ook graag als de derde monumentenstad van Zeeland. Doe je best!