Bisschopsmolen Etten-Leur in de steigers

ETTEN-LEUR - Molens hebben onderhoud nodig. Vooral ‘goed’ onderhoud. Dat is heel belangrijk voor het voortbestaan van de molen. Molens moeten ook ‘draaien’ om intact te blijven. Het zijn geen opendeuren. Het is belangrijk voor het behoud, maar óók voor de veiligheid van de molenaars en bezoekers. Ook zijn molens een belangrijk ‘ouderwets’ instrument om in tijden van nood te voorzien is de voedselketen. Tevens voorkomt ‘goed’ onderhoud onnodige kosten. Daarom wordt de Bisschopsmolen nu aangepakt. Over enkele maanden is iedereen weer van harte welkom.

De Bisschopsmolen is een historische windmolen die dateert uit het jaar 1744. Het is een typische Nederlandse stellingmolen. Dit type molen heeft een omloop (stelling) rondom de molen op hoogte, zodat de wieken boven de omliggende bebouwing en bomen uitkomen en optimaal gebruik kunnen maken van de wind. De hoogte van bomen en omliggende bebouwing is regelmatig onderwerp van zorg geweest voor de molenaar(s) van de Bisschopsmolen. Steeds moet weer het belang worden benadrukt voor vrije ruimte voor de wind.

Restauraties

In de loop der jaren heeft de molen diverse restauraties ondergaan om hem in goede staat te houden. Deze restauraties zijn essentieel geweest voor het behoud van het erfgoed en om de molen in gebruik te kunnen houden. Tegenwoordig wordt de molen nog steeds gebruikt voor het malen van graan, voornamelijk op vrijwillige basis door molenaars die de traditie in stand houden.

Populair uitje

Er komen ook veel bezoekers. Het is een populair cultureel en educatief uitje in de regio, waar men de werking van de molen krijgt uitgelegd en de geschiedenis van het malen van graan. De molen is vaak open tijdens speciale evenementen en op zaterdagen. Het publiek heeft dan de mogelijkheid om de molen van binnen te bezichtigen en meer te weten te komen over de molentechniek en de geschiedenis.

Megaklus

Het onderhoud aan deze molen is niet altijd tijdig en vakkundig uitgevoerd. Daardoor is nu extra onderhoud gewenst. Met name het ‘water’ is altijd een groot probleem. Al het voegwerk wordt nu vervangen en ook de ‘stelling’ wordt geheel vernieuwd. Het is een megaklus van een paar maanden, maar noodzakelijk.

Symbiose

Ton Agterbos is - al 44 jaar - de molenaar en hij vertelt enthousiast en af en toe een beetje zorgelijk: “Vroeger werd er niet gevoegd, maar werden de voegen ‘vol’ gemetseld en daarna afgeveegd met een borstel. Het korstmos dat ontstaat, groeit als het ware in symbiose met de muren (ijsselsteentjes). Het onttrekt vervolgens vocht uit de muren dat daarna verdampt. Als het dan droog is, vormen de korstmossen een waslaagje om zich tegen uitdrogen te beschermen. Daarmee is er een vochtwerende laag ontstaan. Het vorige onderhoud doorbrak die symbiose, waardoor er erg veel vochtproblemen zijn ontstaan.”

Effectief

“Vroeger was de molen half geteerd, van de ‘Invaart’ tot de ‘Uitvaart’. Ik heb gevraagd om dat weer opnieuw te doen. Het is een effectieve manier om het vocht te weren. Het is en blijft tenslotte een prachtig bezit zo’n molen. Daar moeten we heel zuinig op zijn.”

Oproep

Tot slot nog een oproep aan jonge mensen die het vak van molenaar willen leren: “Kom eens langs en word enthousiast van wat je hoort en ziet! Ook potentiële gastvrouwen en -heren zijn van harte welkom. Zij kunnen bijvoorbeeld op zaterdagmiddag -als de molen open is voor bezoek- of als er rondleidingen zijn, de gasten beneden ontvangen. De molenaar hoeft dan niet steeds de deuren beneden te sluiten als hij boven bezig is.”