Olga Vrolijk schrijft boek over Indische familiegeschiedenis

ETTEN-LEUR - Wanneer Olga Vrolijk uit Etten-Leur spreekt over haar boek “Retourtje Indië”, gebeurt er iets bijzonders. Haar stem verraadt zowel trots als ontroering, alsof het werk niet alleen geschreven is, maar doorleefd. Twee jaar lang dook zij in de levens van de vrouwen die haar voorgingen. Het resultaat is een intiem familieportret dat tegelijkertijd een groter verhaal vertelt: het verhaal van het koloniale verleden, de oorlog en de doorwerking daarvan in volgende generaties.

DOOR KRIJN TEN HOVE

Het boek reconstrueert de geschiedenis van haar Javaanse betovergrootmoeder, haar overgrootmoeder, haar grootmoeder en haar moeder. Vier generaties vrouwen, verweven met de turbulente geschiedenis van Nederlands-Indië. De oorlog, de Japanse bezetting, de kampen, het vertrek naar Nederland in de jaren ’50 – allemaal gebeurtenissen die binnen haar familie nooit volledig waren uitgesproken. “Iedereen kende een stukje, maar niemand kende het hele verhaal.” Voor haar kinderen wilde ze dat veranderen. “Je leert op school wel iets over de koloniale geschiedenis, maar niet wat het betekent voor jouw eigen familie. Dat moest ik zelf opzoeken, zelf vragen, zelf voelen.”

Een zoektocht

Wat begon als feitelijk onderzoek, groeide uit tot een persoonlijke reis vol herkenning, ongemak en trots. Het verzamelen van verhalen was soms puzzelen: Toch vond alles uiteindelijk zijn plek. “Ik wilde geen opsomming schrijven,” legt Vrolijk uit. “De lezer moet naast mij kunnen meelopen, het bijna als een film voor zich zien.” Met hulp van een schrijfcoach leerde ze haar eigen stem te vinden: concreet, persoonlijk, beeldend. Geen containerbegrippen, maar gevoelens, details en scènes die recht doen aan haar voormoeders. Het maakte het schrijven intensief. Overdag werkte ze, ’s avonds schreef ze vaak nog door, soms zelfs midden in de nacht. “Dan kwam ineens een zin op die precies klopte, dan moest die meteen op papier.”

Familiegesprekken 

Het project bracht haar ook dichter bij haar familie. “We spraken over dingen waar we het anders nooit over hadden,” zegt ze. “Wanneer vraag je nou: in welk kamp zaten jullie eigenlijk? En hoe was dat?” Voor veel familieleden was het confronterend én helend. Haar oudtante nam het boek geëmotioneerd in ontvangst, een moment dat Vrolijk koestert. Het was voor haar bijzonder om dit verhaal eindelijk vastgelegd te zien. Hoewel het boek een familieverhaal is, is het voor veel Indische Nederlanders herkenbaar. De urgentie om verhalen nu vast te leggen voelt groot, benadrukt Vrolijk. “De generatie die het oude Indië nog heeft meegemaakt, verdwijnt. Als we de verhalen niet nu opschrijven, gaan ze verloren.”

Presentatie

De boekpresentatie vond plaats in besloten kring. Warm, ontspannen en intiem. De uitgever sprak bijzondere woorden die Vrolijk nog steeds raken: dat ze geschiedenis toegankelijk en persoonlijk maakt, dat ze vragen stelt met warmte en openheid. Het boek ligt inmiddels bij de boekhandels waaronder de Bruna aan het Van Bergenplein. Ook online is het verkrijgbaar. Daarnaast zal Vrolijk lezingen geven, onder andere op 14 maart in De Nobelaer. Elders in het land zijn eveneens bijeenkomsten gepland.

Een tweede boek? “Ik heb thuis beloofd even niet te schrijven, maar… als je een eerste boek kunt schrijven, kun je ook een tweede schrijven.” Achter de deur die ze naar het verleden opende, staan namelijk nog meer familieleden. Ditmaal van haar vaders kant. Ook daar ligt een wereld aan verhalen die wachten om ontdekt te worden. Retourtje Indië is een eerbetoon aan de vrouwen die haar voorgingen én een uitnodiging aan iedereen: leg de verhalen van ouderen vast, vraag door, bewaar het. Want sommige geschiedenissen verdwijnen als ze niet verteld worden . Olga laat zien hoe waardevol het is ze vast te leggen, voor jezelf én voor de generaties die volgen.