Aan de Keukentafel met Herman Vissia

OUDENBOSCH - Herman Vissia is opgeleid tot scheepswerktuigkundige aan de Hogere Zeevaartschool in Vlissingen. Hij begon zijn carrière dan ook op een schip en heeft veel gevaren, totdat hij op 24-jarige leeftijd een ernstig auto-ongeluk kreeg. Herman kon niet meer varen en besloot iets anders te gaan doen.

Wat ben je toen gaan doen?
Daarna ben ik bij een offshore bedrijf gaan werken in Rotterdam en ben ik begonnen met het maken van software voor olieboorplatforms. Ik was die software aan het maken, maar ik liep tegen een wiskundig probleem aan. Daarom ben ik op zoek gegaan naar een wiskundige die me daarbij kon helpen en ik kwam uit bij een schaakgrootmeester: Anatoli Gantwarg uit Wit-Rusland. Hij woonde in Minsk en via hem ben ik bij de staatsuniversiteit van Wit-Rusland terechtgekomen.

Wat ging je daar precies doen?
Ik ging daar in 1993 naartoe. De Berlijnse muur was nog maar net gevallen en de Sovjet-Unie viel uit elkaar. Veel wetenschappers kwamen zonder werk te zitten. Toen ik daar eenmaal was, merkte ik dat er ontzettend veel slimme mensen waren. Hele goede programmeurs die hun tijd ver vooruit waren. Ik belde mijn baas in Rotterdam om te vertellen waar ze allemaal mee bezig waren, maar dat was voor hem te innovatief. Toen besloot ik om zelf met hen te gaan werken. In 1994 heb ik ByeleX opgericht dat staat voor Byelorussian Experts. Byelorussia is de oude naam voor Wit-Rusland oftewel Belarus.

Je begon je eigen bedrijf, hoe ging dat?

Ik was net Christopher Colombus toen ik daar was. Er was nog bijna geen enkele westerling naar Minsk gegaan en ik zag dat de mensen daar zo ontzettend goed waren. Het niveau lag zo hoog. Ze hadden op de universiteit toen al internet. Dat kenden we in Nederland nog bijna niet. We zijn in Minsk begonnen met ons eerste softwareproject. Toen ik terug in Nederland was, was ik één van de 300 eerste Nederlanders met internet. Ik moest wel kunnen communiceren met de mensen daar. We konden wel bellen, maar als de software klaar was, moest ik het ook kunnen zien. Daarnaast ging ik eens in de drie maanden naar Minsk met cash geld, want normaal bankieren was er toen nog niet en ze moesten wel betaald worden.

Hoe is dat verder gegroeid?
We hebben nog steeds een team van 25 mensen in Wit-Rusland voor ons werken. Zij maken software. Software ‘bouwen’ is eigenlijk niet meer dan een oplossing zoeken voor een operationeel probleem. We proberen met software processen sneller, goedkoper en efficiënter te maken. Dat doen we voor veel bedrijven en dat zorgt voor ons voor het brood op de plank, maar we bouwen ook producten die we zelf in de markt zetten. In deze wereld kan je zo snel achterlopen, dus je moet zorgen dat je bijblijft. Voor onze medewerkers is het ook fijn om aan eigen projecten te kunnen bouwen. Die uitdaging hebben ze nodig. Onze techniek loopt vaak vijf tot tien jaar voor op de rest.

Hoe zorg je dat je bijblijft?
Het blijft techniek, alleen de techniek wordt steeds sneller en steeds goedkoper. Wat dat betreft is software bouwen een ambacht. De basisprincipes blijven hetzelfde. Een metselaar uit 1954 zou nu ook nog steeds kunnen metselen. Maar, natuurlijk is het belangrijk om te blijven leren. Dat vind ik ook gewoon leuk en ik zou het heel erg vinden als ik niet meer mocht leren. Ik probeer mijn team ook altijd uit te dagen. We zijn ook geen commercieel bedrijf, maar een commercieel laboratorium. Zo riep ik een jaar of acht geleden dat we crypto’s gingen minen. Toen wist nog bijna niemand wat dat was. Ze zijn zich erin gaan verdiepen en dat maakt het werk toch leuk.

Zijn er in de afgelopen jaar dieptepunten geweest?
Ja, zeker. Wij zijn eind jaren ‘90 meegegaan in de internetzeepbel. Techbedrijven waren hot en we waren een makkelijke prooi voor overname. Je gaat mee in die gekte en we hebben toen de helft van onze aandelen verkocht aan een Amerikaans bedrijf. Binnen no-time gingen zij failliet en toen hebben we onze aandelen allemaal weer terug moeten kopen. We hebben 3 of 4 jaar enorm afgezien. Ik moest geld lenen van bevriende ondernemers om er doorheen te komen. Dat is gelukt omdat er fundamenteel niets mis was met het bedrijf.

Ben je een goede ondernemer?
Ik ben een nieuwsgierige, commerciële wetenschapper. Ga je kijken naar het geld, ben ik een multimiljonair? Nee. Maar, aan de andere kant heb ik mensen die al 25 jaar voor me werken in deze branche. Voor hen ben ik een goede ondernemer. Ze hebben leuk werk, ik betaal hun salaris op tijd en we mogen samen mooie dingen maken. Ik heb programmeurs in dienst die er niet over peinzen om weg te gaan. Natuurlijk zijn er soms ook jonge mensen die weer weggaan. Maar, ik weet dat het als een plus wordt gezien als ByeleX op je CV staat, dat maakt me best trots.

Wat zijn je ambities nog?
Ik hoop en probeer mijn bedrijf klaar te maken voor het moment dat ik een stapje terug ga doen. In mijn hoofd ben ik daar al wel mee bezig, maar operationeel nog niet. Ik vind het werk veel te leuk. Ik denk wel dat ik het moet gaan onderbrengen in een jonger bedrijf. De vraag is alleen: Wie heeft er trek in zo’n softwarelaboratorium zoals dit? We doen heel veel eigen onderzoek en daar stop ik veel geld en tijd in, maar soms kom je er ook achter dat iets niet kan. Dan heb je daarvan geleerd, maar dat levert je dan verder niets op. Dat is een mindset die voor veel mensen moeilijk te bevatten is. Dat is het lastige van innovatie. Je begint ergens aan en je weet niet wat je tegen gaat komen én wat het je gaat kosten. Daarnaast heb ik nog wel een missie.

Vertel.
Ik vind het belangrijk dat er een eerlijke verdeling komt van de welvaart. Crypto’s zoals Bitcoin kunnen daar een belangrijke rol in spelen. De technologie die wij maken is enorm belangrijk voor mensen in het Midden-Oosten en Afrika. Er zijn daar nog zoveel mensen die geen bankrekening hebben. Afrikanen hebben cash geld. Daarmee kunnen ze een telefoon kopen en zelfs internet, maar als ze op AliExpress iets leuks zien kunnen ze het niet kopen. Internetbankieren kennen ze daar niet. Ik ben er heilig van overtuigd dat die mensen over een paar jaar van cash geld naar een cryptowallet gaan, waarmee ze ook online betalingen kunnen doen. De software die wij maken is een klein onderdeel van dat grotere plaatje. Dat gaat zo’n grote impact hebben op de wereld, dat vind ik echt kicken.

Laatste vraag: Met wie zou jij wel eens aan de keukentafel willen zitten?

Dat is toch Elon Musk. Die heeft zo’n prachtige filosofie over innovatie en hoe je dat moet doen. Iedereen mag falen bij hem en dat geldt voor ons ook. Je moet zelfs falen om te leren. Wij lopen al dertig jaar voorop, omdat we constant aan het leren zijn. Daarnaast zou ik wel eens van hem willen weten waar hij zijn mensen op uitzoekt. Wat zijn zijn criteria om mensen aan te nemen.