Domen of Doomen? Henks boek ontrafelt het mysterie

OUD GASTEL - Domen of Doomen: hoe je het ook schrijft, het is hier in de regio een veelvoorkomende naam. Zowel aan deze zijde van de grens als bij onze zuiderburen kom je ‘m in een van de twee varianten vaak tegen. Henk Domen deed onderzoek naar de herkomst van de familienaam en schreef er een boek over: ‘Stam(bomen) van Do(o)men’.

Het was een klus die hij op zich nam toen zijn destijds 90-jarige oma Johanna Domen-Maas (1890-1990) hem in 1980 de vraag stelde hoe het kwam dat haar echtgenoot, opa Domen, slechts één ‘o’ in zijn achternaam had, terwijl de achternaam van zijn neven Doomen met dubbel ‘o’ werd geschreven. Henk Domen beloofde haar dit te zullen uitzoeken. “Ik zei tegen haar: ‘Als je honderd bent, is er een boek’. Dat is helaas niet gelukt, al lag er toen al wel een concept klaar van 80 bladzijden met daarin de geschiedenis van de Do(o)mens vanaf begin 1700. Nu is er dan toch een boek van een kleine 300 pagina’s met een geschiedenis die terugloopt tot circa 1430.”

Monnikenwerk

Het vergaren van al die informatie bleek waar monnikenwerk. “Vooral in de eerste jaren was het veel uitzoekwerk in het Rijksarchief van Antwerpen. Dan zat ik een hele dag te puzzelen in dossiers om misschien één of twee zaken boven water te halen. Er waren toen nog geen computers, van digitale ontsluiting was al helemáál geen sprake. Al is het doorspitten van notariële stukken en schepenarchieven veel interessanter. Je komt er veel meer details in tegen. Alles werd genoteerd, want ook in die tijd moest belasting worden betaald. De Doomens bleken het goed te hebben gedaan. Als zelfstandigen in Wuustwezel bijvoorbeeld hadden ze veel landerijen en boerderijen in bezit.”

Drie stamlijnen

Tijdens zijn speurtocht wist Henk Domen uiteindelijk drie stamlijnen nauwkeurig in kaart te brengen. “De eerste zes generaties Doomen verbleven in Wuustwezel tot 1585. Vanwege de Tachtigjarige Oorlog vluchtten zij naar Zundert, waar zij gingen wonen op de Waaijenberg en de Wildert, tegen de Belgische grens. Daar hebben zij gewoond tot 1621, waarna de hele familie naar Meer verhuisde. Daar zijn twee stamlijnen gebleven. Eén stamlijn keerde in 1733 terug naar Zundert. Via Oud Gastel belandden de ‘Nederlandse’Doomens vervolgens ook in Bergen op Zoom en Roosendaal.” Hij vervolgt: “De grootste van de drie stamlijnen is die van Martinus Doomen met 87 stamlijnen. Deze is vooral te vinden in Zundert en omgeving en verder geconcentreerd en verder geconcentreerd in de gemeenten Halderberge, Roosendaal en Bergen op Zoom. Daarnaast is er een Belgische stamlijn van Jacobus Doomen met12 stamlijnen in de regio Turnhout. Verder is er een Belgische stamlijn van Johannes Doomen die vooral te vinden is in de regio Antwerpen. De schrijfwijze van de naam kende tot de tijd van Napoleon alle varianten. In Nederland wordt de naam in de burgerlijke stand sindsdien met dubbel ‘o’ geschreven, in België consequent met één ‘o’. Het gevolg van een schrijffoutje.” Nog een leuk weetje: “Alle Doomens waren destijds Brabander, want ze woonden allemaal in het oude Hertogdom Brabat.” Plus: “Als ik bij de Zundertse buurtschap Wernhoutsburg een cirkel met een straal van tien kilometer zou trekken, heb ik alle Doomens in 600 jaar te pakken. Zij zijn best honkvast geweest.”

Beroepsboomkweker

Naast de vraag over de verschillende schrijfwijzen legde oma Johanna Domen haar kleinzoon een tweede vraag voor: wie was de eerste beroepsboomkweker in Zundert? Henk Domen: “De Do(o)mens zaten allemaal in de boomkwekerijsector. Via allerlei aktes en boekwerken heb ik het bewijs kunnen leveren dat Mattheus Doomen de eerste beroepsboomkweker in Zundert was. Dat had te maken met de boomkwekerij die in 1846 ontstond vanuit een werkverschaffingsproject van burgemeester Gaspar van Beckhoven voor de armen. Mattheus Doomen besloot er vervolgens zijn beroep van te maken. De zesde generatie is nog altijd actief in de boomkwekerijsector. Er zijn nu nog zeven boomkwekerijen, dat is best veel na zo’n lange tijd.”

Bestellen

Het boek ‘Stam(bomen) van Do(o)men - 600 jaar geschiedenis families Do(o)men in de Baronie van Breda (Zundert e.o.), Markiezaat van Bergen op Zoom (Oud en Nieuw Gastel, Bergen op Zoom) en de Antwerpse Kempen (Hoogstraten, Turnhout en Antwerpen e.o.)’ van Henk Domen is per voorinschrijving tot 1 april te bestellen. Meer informatie: www.drukkerijvorsselmans.nl/famdomen/..