Friese stunt zet Moerdijk dorp op het verkeerde been

MOERDIJK - Wie Moerdijk-dorp binnenreed rond de jaarwisseling, moest even twee keer knipperen. Bij de dorpsentree stond geen vertrouwd plaatsnaambord meer, maar een frisblauw exemplaar met daarop: Haskerhoarne – gem. De Fryske Marren. Alsof het dorp ongemerkt van provincie was gewisseld.

Is het dorp ‘verplaatst’?

Aanvankelijk werd gedacht aan diefstal of vandalisme. Maar al snel volgde een verklaring van Evert van der Wiel, voorzitter van de Friese oudejaarsvereniging Geitefok De Wiite Sik. De actie bleek onderdeel van een Friese traditie waarbij rond Oud en Nieuw herkenbare objecten worden ‘geleend’ om aandacht te vragen voor maatschappelijke kwesties. Geen baldadigheid, maar een vorm van satire met een boodschap.

Het originele plaatsnaambord van Moerdijk werd meegenomen en tijdelijk vervangen door dat van het Friese dorp Haskerhoarne. De Moerdijkers voegden er zelf een tekst aan toe:

“Een plek waarvan je bent gaan houden wordt nu afgepakt om industrie te bouwen. Huizen, herinneringen en je thuis allemaal in één klap verloren. Geitefok Haskerhoarne steunt de Moerdijkers en geeft gemeente Moerdijk, het Rijk en de provincie Noord-Brabant een draai om de oren.”

Steun uit Friesland

Op nieuwjaarsdag werd de ‘buit’ in Friesland gepresenteerd tijdens een drukbezochte borrel, waar zo’n vijfhonderd mensen op afkwamen. Het past in een lange reeks stunts van Friese oudejaarsverenigingen, die vaker landelijke aandacht trekken door iconische objecten tijdelijk een nieuw thuis te geven. Altijd met de afspraak dat alles onbeschadigd wordt teruggebracht.

Ook dit bord keert terug, al is dat door de weersomstandigheden nog even uitgesteld. In Moerdijk-dorp wordt de actie opvallend positief ontvangen. Niet als spot, maar als een vorm van solidariteit. Alsof iemand van buitenaf hardop uitspreekt wat hier al langer wordt gevoeld.

Friese traditie

In Friesland bestaat al decennialang de traditie van oudejaarsverenigingen: groepen dorpsbewoners die rond Oud en Nieuw ludieke stunts uitvoeren. Daarbij wordt vaak een herkenbaar object ‘geleend’, tijdelijk verplaatst of nagemaakt in een opvallende vorm.

Het doel is zelden baldadigheid. De stunts zijn bedoeld om aandacht te vragen voor een maatschappelijk thema, een lokale kwestie of een gevoel dat in een dorp leeft. Humor, satire en overdrijving spelen daarbij een belangrijke rol.

Na de onthulling wordt het object doorgaans onbeschadigd teruggebracht. De actie is geslaagd als er discussie ontstaat — niet alleen in het dorp zelf, maar ook daarbuiten.

De actie rond het plaatsnaambord van Moerdijk past precies in deze traditie: verwarren mag, raken is de bedoeling.[n]