Rubriek Goes Gezien: Meer dan alleen zwart-wit

Ook dit is kunst in de openbare ruimte, maar helaas voor weinig mensen makkelijk zichtbaar. De houtsnede ‘Ploegende paarden’ van de Goesenaar Johan Melse (1887-1968) staat vergroot aan de rand van het parkeerterrein achter ZLM Verzekeringen. Het staat er al sinds december 1997, dus het mag óf wel eens een goede beurt krijgen óf vervangen worden. Bijvoorbeeld door een nieuwe, naadloze reproductie, maar dan geplaatst langs een doorgaande weg. Boeren zetten volgens mij graag grote boodschappen aan de rand van hun land, dus misschien is er met wat subsidie nog wel wat (kunst)zinnigs te bereiken. Of de houtsnede overschilderen ‘op een muur ergens in de stad’, wat in 1994 het oorspronkelijke idee was. 

Deze paarden, maar ook Melses zwart-witte weergaven van molen De Koornbloem, de aanlegsteiger bij Katseveer, het torentje van het Stadhuis, het Visperk, muraltmuurtjes, restauratiewerk in de Grote Kerk – het zijn allemaal prachtige houtsneden van een kunstenaar, die Goes echt moet blijven koesteren. Want op zijn manier is Melse ook een Goese geschiedschrijver, die het waard is geregeld te ‘herlezen’. 

Dat Melse niet alleen houtsneden heeft gemaakt, maar ook in kleur heeft getekend en geschilderd, laat de prachtige expositie ‘Johan Melse - Beyond Black and White’ in het Historisch Museum De Bevelanden zien. Die modieuze titel doet misschien vermoeden dat Melse iets had met het Engels(e taalgebied), maar dat is niet zo. De Engelse uitdrukking is overigens min of meer verbonden aan de strijd tegen racisme. Het Engelse ‘beyond’ heeft bovendien vele vertalingen en de tentoonstelling legt de titel verder ook niet uit. De titel van dit stukje had wat mij betreft dan ook een duidelijkere expositietitel geweest. Maar wat een pracht en wat een verscheidenheid hangt er! Alleen al het Anton Pieckachtige schilderij van de Kreukelmarkt in de sneeuw en het houten doopvont dat Melse ontwierp voor de Grote Kerk of Maria Magdalenakerk zijn een bezoekje waard. Dat kan nog tot medio september; haast u!

Op de expositie zijn ongeveer evenveel houtsneden te zien als ander, ‘gekleurd’ werk, dat dus ‘nieuw’ en onbekend is. Dat is misschien een verrassende verhouding, maar wel een mooie, want er spreekt geen voorkeur uit. Die mag je als bezoeker natuurlijk wel hebben. Ik ben zo vrijmoedig de mijne hier uit te spreken: ik ben heel blij het andere werk gezien te hebben, maar het heeft voor mij minder zeggingskracht en betekenis dan het sobere, stoere zwart-wit van bijvoorbeeld de ploegende paarden naast het parkeerterrein. Moge de boer voort ploegen, maar liefst wel fris en makkelijker te zien.

Tekst en foto: Arend van der Wel