Rubriek Goes Gezien: De Goese gans kijkt naar links

Op de foto zien we de gevelsteen in de zijgevel van het altijd gezellige café The New Inn, op de hoek Kreukelmarkt/Singelstraat. Voordat de uitspanning in 1991 deze naam kreeg, heette het van nieuw naar oud: De Gans, Café Foudraine en ‘koffijhuis Warrens’ (vanaf 1859). Deze opsomming is niet compleet, want het pand veranderde regelmatig van eigenaar en dan zal er bijvoorbeeld na ‘koffijhuis’ een andere achternaam geklonken hebben. Maar we gaan hier nu niet de horecageschiedenis van dit pand uit de doeken doen. Het draait deze keer om ‘onze’ gans. 

De gevelsteen dateert uit 1921 en we nemen gemakshalve aan dat het pand toen is herbouwd of van een nieuwe zijgevel is voorzien. De fantasierijke klokgevel siert (inmiddels?) niet de deur- en adreskant van het pand (Kreukelmarkt 1), maar de zijkant (Singelstraat). Dat is natuurlijk bijzonder, maar ook dat gaan we hier niet behandelen. De gans zelf smeekt namelijk om onze aandacht. Hij is grof vormgegeven en eigenlijk te groot voor zijn hokje: hij stoot bijna zijn kop en zijn poten lijken bij de knieën – als een gans die tenminste heeft – geamputeerd. Je kunt je zelfs afvragen of het wel een echte gevelsteen is, die ‘beneden’ is gemaakt en vervolgens ‘boven’ is ingemetseld. Het plaatje met jaartal zou ook zomaar ter plekke zijn vervaardigd, met stevige specie. Op de eindbestemming ‘gekleid’, oneerbiedig gezegd. 

Gaan we verder op ganzenjacht door Goes, dan treffen we heel wat versteende ganzen aan. Noemenswaard is natuurlijk de gans boven het 17e–eeuwse poortje van de Vuilstraat in de Koningstraat. Minder bekend, maar een bezoekje zeker waard, is de gevelsteen van de rond 1900 gesloopte brouwerij De Gans. Deze gevelsteen met een gekroonde gans overleefde de sloopkogel en is nu te zien op het plein achter het Historisch Museum de Bevelanden aan de Singelstraat, te bereiken via het mooie poortje van het voormalige weeshuis. Een tamelijk volledig overzicht van de ganzen in Goes biedt de ‘Wandelroute Ganzenbord Goes’, die het gemeentearchief ter gelegenheid van Open Monumentendag 2016 uitgaf. Zeer informatief en fraai vormgegeven, volgens mij een collectors item, dus een heruitgave zou gans Goes best waarderen. 

Alle ganzen die we in dit stukje tegen het lijf zijn gelopen, hebben één ding gemeen en dat geldt grofweg ook voor de rest van de ganzen die u in Goes tegenkomt: de gans loopt naar links. Omdat het beest op het moment suprême misschien wel stilstaat - dat verschil zien we natuurlijk niet - zeggen we dan maar voor het gemak dat hij naar links kijkt. Volgende keer bespreken we waarom dat zo is, maar zien we ook ganzen die juist met alle winden meewaaien en andere, bijzondere uitzonderingen.

Arend van der Wel