Nieuwe tentoonstelling vol ‘Bergse Beesten’ in het Markiezenhof
Door: Hanneke Marcelis CultuurBERGEN OP ZOOM - Vanaf 19 september is in het Markiezenhof een bijzondere tentoonstelling te zien: WONDERWEZENS – Bijzondere Bergse Beesten. Deze familietentoonstelling is te zien in de schatkamers van het museum en draait om vijf mythische en fantasierijke wezens die een speciale rol spelen in het verhaal van de stad: de wildemannen, de zeeridder, de krab, een ram en de draak.
Iedereen kent wonderwezens uit sprookjes, legendes of fabels. Denk aan betoverende zeemeerminnen, kolossale reuzen, vuurspugende draken, makke lammetjes, trouwe honden en sluwe vossen. Fantasie en werkelijkheid lopen vaak in elkaar over en hebben een diepere betekenis: als symbool voor bescherming, kracht, geloof of identiteit. Sommige wezens bestaan alleen in verhalen, andere kom je tegen in het stadsbeeld of tijdens feestdagen.
Vijf symbolische figuren
In de tentoonstelling worden vijf figuren uitgelicht.
De wildemannen – ruig, sterk en beschermend. Als schilddragers van het stadswapen hebben ze al eeuwenlang een prominente plek in de stad en worden in de volksmond Knots en Knuppel genoemd.
De zeeridder – half mens, half vis. Een raadselachtig wezen uit de zee dat het symbool werd van het Markiezenhof en als windvaan hoog op de toren de stad beschermt.
De krab – symbool van eigenzinnigheid en plezier, en het herkenbare gezicht van Krabbegat tijdens Vastenavend (carnaval).
De ram – krachtig en trots. Als symbool van de Orde van het Gulden Vlies staat hij voor ridderlijke idealen, vorstelijke macht en de rijke Bourgondische traditie die diep verankerd is in de stadsgeschiedenis.
De draak – oeroud, angstaanjagend en krachtig. In het Westen symbool voor alles wat overwonnen moet worden, van innerlijke angsten tot het kwaad zelf; in het Oosten juist een beschermend wezen, brenger van geluk, voorspoed en wijsheid.
Hoewel deze wezens op het eerste gezicht weinig met elkaar gemeen lijken te hebben, geven ze samen een uniek beeld van Bergen op Zoom: een stad waar verbeelding, traditie en symboliek samenkomen.
Verhalen achter de kunstwerken
In de expo zijn veel unieke historische en hedendaagse objecten te zien, van een kostuum, vaandels en beelden tot schilderijen en hedendaagse kunstwerken. Een groot deel van de voorwerpen komt uit de eigen collectie, aangevuld met enkele bruiklenen.
Een van de topstukken is een zeldzaam document: een zegel uit 1365 met twee wildemannen, de eerste keer dat ze als schilddragers van de stad worden afgebeeld. Ook te bewonderen is een bijzonder schilderij uit circa 1500 met Sint Christoffel, gemaakt door een navolger van Jheronimus Bosch, in bruikleen van Het Noordbrabants Museum. En niet te vergeten een gouden krab met diamanten, vervaardigd in 1956 door edelsmid Andriessen.
Al deze objecten vertellen iets over hoe mensen vroeger én nu betekenis geven aan symbolen, helden, monsters en verhalen. De expo nodigt uit om vragen te stellen en mee te denken. Wie of wat zou jij beschermen als je een zeeridder was?
Familietentoonstelling
WONDERWEZENS is een laagdrempelige tentoonstelling die zowel jong als oud aanspreekt. Kinderen én volwassenen kunnen samen op ontdekkingstocht en met een vleugje fantasie de wereld van de Bijzondere Bergse Beesten op een unieke manier beleven. Tijdens de tentoonstellingsperiode worden er aanvullende activiteiten georganiseerd voor beide doelgroepen.
WONDERWEZENS – Bijzondere Bergse Beesten is te zien van 19 september tot en met 4 januari 2026 in het Markiezenhof, Bergen op Zoom.