‘Historisch erfgoed is geen doel op zich’
Door: Floor Kohlen AlgemeenDe Heemkundige Kring De Bevelanden viert dit jaar haar vijftigjarig bestaan. Dat wordt onder meer gevierd met een symposium op 23 mei met als titel ‘Alle geschiedenis is lokale geschiedenis’. Een treffend thema, want heemkunde draait om het onderzoeken van de eigen leefomgeving. Het gaat daarbij niet alleen om oude gebouwen, maar ook om de mensen, hun verhalen en de verbindingen die zij vormen. Dat wordt duidelijk wanneer we in gesprek gaan met voorzitter Piet Hamelink.
Al bijna dertig jaar is Hamelink betrokken bij de vereniging die de geschiedenis van Noord- en Zuid-Beveland bestudeert. Sinds 2016 is hij voorzitter. Hamelink komt oorspronkelijk uit Terneuzen en raakte al jong betrokken bij het lokale erfgoed. “Mijn ouders namen me mee naar lezingen van Oud-Terneuzen,” zegt hij. Toen hij zich later vestigde op Noord-Beveland, was het logisch lid te worden van de plaatselijke heemkundige kring. “En dat is nu alweer zo’n 25 à 30 jaar geleden.” Hamelink is vooral een verbinder en aanjager: “Ik breng mensen samen en probeer ze enthousiast te houden. Onderzoeken laat ik graag aan anderen over.”
Aan de wieg van de Heemkundige Kring staan twee mensen met hart voor de geschiedenis van Goes: mr. F.G.A. Huber, burgemeester van Goes, en gemeentearchivaris L.J. Abelmann. Zij besloten in 1975 de vereniging Heemkundige Kring De Bevelanden op te richten zodat ze geld bijeen konden vergaren om een jaarboek uit te geven. De vereniging is anno 2025 een vitale vereniging met ruim 500 leden, waarvan honderd buiten Zeeland. De gemiddelde leeftijd ligt weliswaar boven de vijftig, maar de kring groeit nog altijd.
Hamelink vult aan: “Jonge leden blijven een uitdaging. We hebben een paar mooie initiatieven gehad om meer jongeren te trekken, zoals een lezing over de popcultuur in de Bevelanden, maar je merkt dat geschiedenis toch vaak iets is waar je pas later in je leven gevoel voor krijgt.”
De vereniging richt zich op bijna alles wat met de geschiedenis van Noord- en Zuid-Beveland te maken heeft, van gevelstenen tot aan monumenten en van dia’s met beelden van het leven in vroeger tijden tot een prachtig handgeschreven boek over een Nederduitse school in Kamperland. Hamelink wijst erop dat erfgoed ook zichtbaar is in het landschap. “De oude havens, de weegbruggen, de structuur van de dorpen met hun rechte lijnen en strakke verkaveling, zoals in Kamperland of Colijnsplaat. Ze vertellen allemaal iets over hoe de Bevelanden zich ontwikkeld hebben”, aldus de voorzitter.
Toch klinkt uit alles wat Hamelink vertelt ook het besef: erfgoed is geen doel op zich. “Het gaat niet alleen om het bewaren, maar ook om het verhaal te vertellen. Wat betekenen oude gebouwen, dorpsstructuren en tradities voor ons nu? En wat kunnen we ervan leren voor de toekomst?” De vereniging publiceert die verhalen in kwartaalblad De Spuije, waarvan in 1978 al de eerste voorloper verscheen.
Een heel ander verhaal dat Hamelink noemt, heeft betrekking op de Hoge Hoeve, een boerderij tussen Wissenkerke en Kamperland. Aan de oprit stonden zo’n tachtig jaar lang twee houten paarden, met Napoleon erop. Ineens waren ze verdwenen. Hamelink is nu op zoek naar hun verblijfplaats. “Als ze nog ergens zijn, willen we als heemkundige kring kijken of we ze kunnen terugkopen of aan de gemeente schenken.”
Een hoogtepunt in de vijftigjarige geschiedenis was de onthulling van een Canadees monument op de Sloedam op 31 oktober 1987, ter herinnering aan ‘De slag om de Schelde’ in 1944. De oprichting van dit monument, dat onthuld werd door prins Bernhard, was destijds een initiatief van de heemkundige kringen Walcheren en de Bevelanden.
De Heemkundige Kring probeert historisch besef te creëren bij burgers, maar ook bij bestuurders. Nu de gemeenten bezig zijn met het opstellen van een nieuwe Omgevingswet, pleit de vereniging voor opname van historische plekken in bestemmingsplannen. Hamelink: “Een voorbeeld? Een frietboer die een historische oesterput in Yerseke wil volstorten om parkeerplaatsen te maken. Dat moet je voorkomen door zulke plekken als erfgoed vast te leggen.”
Het vijftigjarig jubileum viert de Heemkundige Kring De Bevelanden met een symposium op 23 mei in de Westerkerk in Goes. Geïnteresseerde inwoners kunnen zich hiervoor aanmelden via de website https://www.hkdebevelanden.nl/.