Burgemeester onthult bijzonder wandkleed in museum Vlissingen: ‘Het is van ons allemaal’
Door: Annemarie vdVreugde AlgemeenVLISSINGEN – In het Maritiem Muzeeum Zeeland in Vlissingen mocht burgemeester Bas van den Tillaar donderdag het monumentale wandkleed ‘Draden van ons Nederlandse slavernijverleden Zeeland gepresenteerd’ onthullen. Acht maanden is er op verschillende locaties in Zeeland door honderden vrijwilligers aan dit kleed, naar ontwerp van Middelburgse kunstenaar Liesbeth Labeur, gewerkt.
Dankzij de samenwerking tussen talloze Zeeuwen, musea en andere instellingen groeide dit project uit tot een tastbare herinnering – van én voor iedereen. “Het gaat niet alleen om praten over het verleden, maar ook om samen iets te maken,” vertelt Labeur. “Ik wilde daarom eerst luisteren, praten, samen zitten. Iets maken dat uit de gemeenschap komt. Het wandkleed is niet mijn werk. Het is van ons allemaal.”
Tafelkleden worden kunst
Die wens kreeg vorm in de zogenoemde “tekendiners”: bijeenkomsten waarbij mensen met verschillende achtergronden samen aten, spraken en hun gedachten en gevoelens over het slavernijverleden op tafelkleden schreven en tekenden. Mensen met voorouders die tot slaaf waren gemaakt én mensen met mogelijke familiebanden met slavenhandelaren schoven aan. De tafelkleden vormden de basis voor het uiteindelijke wandkleed. Het project is daarmee uitgegroeid tot een kunstwerk vol persoonlijke verhalen, historische context en regionale symboliek.
Indringend
Het uiteindelijke resultaat is een drieluik: drie afzonderlijke wandkleden die samen de trans-Atlantische slavenhandel in beeld brengen. Het eerste doek toont de reis van Nederland naar Afrika, met goederen zoals spiegeltjes en stoffen als ruilmiddel. Het tweede, centrale doek verbeeldt de schrijnende overtocht van de tot slaaf gemaakten naar de Amerika’s. Het derde doek laat de terugkeer naar Nederland zien, met goederen zoals suiker en cacao – symbool voor de winst die uit het leed werd gehaald. “Het middenstuk is het meest indringend,” zegt Labeur. “Daar zit het meeste verdriet, de pijn, het onmenselijk harde werk van de tot slaaf gemaakten en de mensen die het niet overleefden.”
“Sommigen borduurden, anderen tekenden. Iedereen gaf op zijn of haar manier vorm aan wat het slavernijverleden betekent”
Gevoelens op stof
Rondom het middelste doek is een geschakeerde rand aangebracht. Daarvoor werden kleine stukjes stof gebruikt, opnieuw afkomstig van de tafelkleden van de tekendiners. Op markten, filmfestivals, in bibliotheken en zelfs op de dijk van Westkapelle konden mensen hun gevoelens op die stukjes stof kwijt. “Sommigen borduurden, anderen tekenden. Iedereen gaf op zijn of haar manier vorm aan wat het slavernijverleden betekent,” legt Labeur uit.
Zichtbaar voor alle Zeeuwen
Wat het wandkleed volgens haar extra Zeeuws maakt, is de bewuste keuze voor bepaalde materialen: boerenbont, schortenbont en stoffen afkomstig uit de regio. “Ik wilde iets maken dat niet alleen qua inhoud, maar ook qua uitstraling herkenbaar is voor Zeeland,” zegt ze. “De provincie Zeeland heeft het meest omvangrijke slavernijverleden van alle provincies. Juist daarom is het belangrijk dat het kleed op meerdere plekken getoond wordt – het moet blijven voor alle Zeeuwen.”
Diverse locaties
Na de onthulling is het wandkleed op diverse locaties in Zeeland te zien. Na het Bevrijdingsfestival verhuist het wandkleed naar de Abdij in Middelburg en reist het, na de Keti Koti viering op 1 juli, naar Terneuzen. In de maanden augustus en september hangt het in de Sint Jacobskerk in Vlissingen.