Historisch orgel in Grote Kerk klaar voor gebruik na ingrijpende restauratie
Door: Olaf Knook AlgemeenTHOLEN - Het Van Dam-orgel uit 1832 in de Grote Kerk van Tholen staat aan de vooravond van een bijzonder moment. Na een jarenlange voorbereiding en een ingrijpende restauratie wordt het monumentale instrument op 20 maart om 19.30 uur feestelijk opnieuw in gebruik genomen. Daarmee sluit een omvangrijk project af dat niet alleen het orgel zelf, maar ook de historische ziel ervan nieuw leven heeft ingeblazen.
De noodzaak voor restauratie was onmiskenbaar. Het orgel kampte met technische gebreken, windlekkage en een groeiend aantal hangers door slijtage in de mechanieken. Daarnaast had het instrument zichtbaar geleden onder decennia aan stof en vervuiling. Na grondige voorbereiding werd in 2024 gestart met de restauratie door Elbertse & Van Vulpen Orgelmakers uit Utrecht.
Een unieke windvoorziening herleeft
Een van de meest bijzondere onderdelen van de restauratie is de volledig vernieuwde windvoorziening. Deze is uniek in Nederland en slechts op één andere plek te vinden: in de Eusebiuskerk in Arnhem. Het Thoolse orgel heeft nu opnieuw een windvoorziening zoals die oorspronkelijk aanwezig was toen het instrument nog in de Galileërkerk in Leeuwarden stond.
Waar de meeste orgels tegenwoordig worden aangedreven door een windmotor, is hier gekozen voor een terugkeer naar de ademende wind van vroeger. De nieuwe blaasbalgen (nauwkeurig nagemaakt naar historisch voorbeeld) zorgen voor een levendige, muzikale windstroom die vergelijkbaar is met de manier waarop koperblazers hun instrument bespelen. Het orgel krijgt daarmee zijn ‘longen’ terug.
Vanwege de beperkte ruimte achter het orgel is de balgenstoel in de toren geplaatst. De balgen worden getreden zoals vroeger door orgeltrappers gebeurde, maar nu door elektronica aangestuurd die het geheel regelt. De installatie is zichtbaar in de toren en vormt daarmee ook een waardevol element van cultuureducatie.
Tekst gaat verder onder de foto.
De nieuwe balgen - Foto: Alex Maassen
Feestelijke ingebruikname
Het feestelijke concert tijdens de officiële ingebruikname wordt verzorgd door orgeladviseur Cees van der Poel, die het project vanaf het begin heeft begeleid. Tijdens het feestelijke concert zal het vernieuwde orgel voor het eerst weer volledig klinken zoals het bedoeld is. De Thoolse organist Eric Quist zal de samenzang begeleiden. Iedereen is van harte welkom om dit bijzondere moment mee te vieren.
