Imker Jan de Rooij luidt noodklok: 'Gevolgen zijn al bekend'
WOUW/ROOSENDAAL - Het schrikbeeld voor imker Jan de Rooij uit Wouw speelde zich af in Portugal en Frankrijk. In 2024 werd er in Portugal 30% minder fruit geproduceerd. “De reden hiervoor is de enorme toename van de populatie van de Aziatische hoornaar. Dat was twintig jaar nadat die daar voor het eerst werd waargenomen”, vertelt De Rooij. In Nederland werd de geelpoothoornaar, zoals de naam onlangs werd vastgesteld, in 2017 voor het eerst gezien.
DOOR WIES VAN ERP
De imker ziet een enorme toename in de gemeente, zeker omdat hij zelf een speciale val met lokstof heeft ontwikkeld met gaten die groot genoeg zijn voor bijen en wespen, maar te klein voor een hoornaar. Hierdoor wordt voorkomen dat bijen en wespen onnodig worden gevangen, terwijl een hoornaar niet kan ontsnappen. En dat is precies de essentie, want de geelpoothoornaar vormt een bedreiging voor de biodiversiteit. Deze invasieve exoot jaagt namelijk op bijen, vliegen, muggen en andere vliegende insecten. Doordat ze zich enorm snel voortplanten, groeit het probleem vooralsnog jaarlijks.
Vorig jaar 600 koninginnen gevangen
“In 2023 hebben we in de gemeente Roosendaal zeven nesten gevonden, in 2024 vingen we 125 koninginnen en vorig jaar liep dat aantal op tot 500 à 600. De stijging is enorm en ik zie die voorlopig ook niet stoppen”, slaat De Rooij alarm. Ook de gemeente spreekt niet meer over bestrijden, maar over beheersen. In de gemeente Roosendaal worden niet alle nesten verwijderd. “De gemeente Roosendaal bestrijdt een nest wanneer dit lager dan 10 meter boven de grond hangt, binnen 10 meter van gebouwen is, of wanneer het dichtbij plekken met veel mensen hangt (zoals schoolpleinen en sportverenigingen)”, laat de gemeente in een reactie weten.
Jan de Rooij ziet dit liever anders. “Een nest boven de tien meter vormt misschien geen direct gevaar voor mensen, maar nog steeds wel voor de biodiversiteit.” In Nederland wordt de regelgeving per provincie vastgesteld. De gemeente Roosendaal volgt hierin dus de richtlijnen van de provincie Noord-Brabant: “De reden is dat de geelpoothoornaar niet meer te bestrijden is en dat we daarom zijn overgegaan op het beheersen ervan, in lijn met het plan van aanpak van de provincie Noord-Brabant.”
Nest bewaken
De Rooij benadrukt dat een geelpoothoornaar voor de mens pas gevaarlijk wordt als die zich bedreigd voelt of als je te dicht bij een nest komt. “Zodra je tot zes meter nadert, komen ze naar buiten en vliegen ze rond het nest. Dit is hun manier van waarschuwen: ‘kom je nog dichterbij, dan vallen we aan.’” Uit onderzoek is volgens de imker onlangs gebleken dat het gif toxisch is en te vergelijken met dat van een gifslang of gifkikker, al is de hoeveelheid die een geelpoothoornaar achterlaat vele malen kleiner. “Maar als een nest zich bedreigd voelt en ze met velen tegelijk aanvallen, kan dat serieuze gevolgen hebben”, aldus De Rooij.
De imker zit in zijn 57e jaar als imker en is enkele jaren geleden begonnen met zijn strijd tegen de geelpoothoornaar. “Ik wil mijn eigen bijen beschermen. Ik houd al zo lang bijen en vind het prachtig om te doen. Maar wij als burgers lossen het probleem niet alleen op.” De zelf ontwikkelde hoornaarvallen hangen inmiddels op veel plekken in de gemeente. “In totaal hebben zich zo’n 900 mensen bij mij gemeld en hangen er ongeveer 1200 vallen in de gemeente.” Tot halverwege juni is het zinvol om de vallen buiten te laten hangen, want tot die tijd zijn de koninginnen die de winter hebben overleefd op zoek naar een plek om een nieuw nest te beginnen.
Bij de gemeente spreekt men dus niet meer over bestrijden, maar over beheersen. "We proberen de Aziatische hoornaar te beperken. Bestrijden lukt helaas niet meer, omdat er al te veel zijn. Daarom richten we ons vooral op het weghalen van voorjaarsnesten en het vangen van koninginnen in het voorjaar. Zo hopen we dat er in de zomer minder nesten komen. De gemeente Roosendaal heeft hiervoor een plan van aanpak opgesteld. Dit is terug te vinden op www.roosendaal.nl/aziatische-hoornaar/”, zo laat de gemeente weten.
Economische schade dreigt
Het beheersen van de geelpoothoornaar wordt uiteindelijk een uitdaging voor heel Nederland en de buurlanden. “Hoe de populatie zich gaat ontwikkelen en wat de gevolgen zijn, kunnen we nu nog niet overzien. We volgen de ontwikkelingen op de voet, sluiten aan bij voorlichtingscampagnes en zijn nu ook onze eigen campagne gestart”, besluit de gemeente.
De Rooij vreest de gevolgen als overheden op de huidige voet doorgaan: “Wanneer de gemeenten en provincies dit plan van aanpak op deze manier gaan uitvoeren zijn de gevolgen nu al bekend. Dat is een grote economische schade.”[n]
