Wieken staan stil, verhalen draaien door

NIEUW-VOSSEMEER - Draaien kan hij niet vanwege metaalmoeheid in de wieken, maar toch weet molenaar Ger van Dijk bezoekers vol overgave te vertellen over de werking van molen Assumburg aan de rand van het Schelde-Rijnkanaal. “Het is dan ook een tweedehands molen”, grapt de molenaar. 

Voordat de molen in 1897 verhuisde naar zijn huidige locatie, ving hij vanaf 1780 wind in Assendelft. “Een molen is een kostbaar bouwwerk. Ook toen speelde duurzaamheid al een rol in de maatschappij, zo zie je wel. Slopen was geen optie.” Waar de molen in de Zaanstreek dienstdeed als oliemolen, zijn er in Nieuw-Vossemeer maalstenen in geplaatst en ging zijn levensloop verder als bakkersmolen. Tijdens Nationale Molendag is de Vosmeerse molen een van de molens in de gemeente die de deuren opent voor het publiek.

“Draaien kan hij op dit moment niet, dat zou levensgevaarlijk zijn. Vijftig jaar geleden is er goedbedoeld onderhoud gepleegd aan de wieken. Het laswerk is toen niet helemaal goed gegaan. Tel daarbij de tienduizenden omwentelingen in al die jaren op. Draaien is in de huidige staat onmogelijk”, vertelt Ger, een van de drie molenaars op de molen. Gelukkig zijn de berichten positief. “Molen Assumburg is eigendom van de gemeente. De raad is akkoord gegaan met de kosten voor renovatie. Ook de opdracht aan de molenmaker is de deur uit. Het probleem is alleen dat alle molenmakers volle agenda’s hebben. Staalwerken van een molen zijn bovendien erg specifiek. Veel molens van dit type en uit dezelfde bouwperiode kampen met dezelfde problemen. We staan op de lijst, maar op welke positie? Geen idee.”

Tientallen modelmolens

Wie een bezoek brengt aan de molen kan, ondanks dat hij stilstaat, zijn ogen uitkijken. Verdeeld over drie verdiepingen staan tientallen schaalmodellen van allerlei soorten molens. Zelfs de nieuwste generatie heeft een plekje in het museum: de windturbine. “Hij mag dan modern zijn, maar sinds de eerste molen in Nederland werd gebouwd, hebben alle molens hetzelfde doel: energie opwekken met de kracht van de wind. Wat er met die energie gebeurde, verschilde steeds. Vroeger was de keuze uit meel malen, een polder droogmalen, olie produceren of hout zagen. Anno 2026 zetten windmolens hun kracht om in stroom.”

Jeugdsentiment

Een van de bezoekers is een vrouw uit Roosendaal die een rondje maakt langs verschillende molens in de regio. “Vandaag bezoek ik meerdere molens. Deze is speciaal, een stukje jeugdsentiment. Ik kan me nog goed herinneren dat ik hier vroeger met mijn ouders op de camping stond.” Of ze zelf ooit de ambitie heeft om de opleiding tot molenaar te volgen? “Nu nog niet, maar wie weet in de toekomst.”

Wanneer de restauratie is afgerond, willen de molenaars weer graan malen. "Hij is maalklaar. De molenstenen zijn in orde.” [n]