Rijen voor de kraam, niet voor de supermarkt: ‘Voor een goede oliebol sta je graag in de rij’

BERGEN OP ZOOM – Ze vliegen in de laatste dagen van het jaar op bijna elke straathoek over de toonbank: oliebollen. Bij supermarkten, bakkers, verenigingen en de traditionele gebakskramen op verschillende plekken in de stad staan lange rijen voor de populaire lekkernij. Hoewel de oliebol tegenwoordig in allerlei varianten verkrijgbaar is, blijven veel Bergenaren trouw aan het originele recept. Dat merkt ook Leonie Pattiwaël van gebakskraam De Gouden Spatel.

“Als iemand het kan weten, zijn wij het wel”, zegt Pattiwaël, die samen met haar vader al meer dan tien jaar met de kraam in Bergen op Zoom staat. “De vraag is hier eigenlijk altijd: met of zonder krenten?” Die voorkeur ziet ook Isabelle Marie Rog van Veldmeijers Oliebollen, de kraam op de parkeerplaats van De Zeeland: “In de laatste dagen van het jaar is het zó druk dat we stoppen met de verkoop van de luxebollen. Het is flink aanpoten om de gewone bollen bij te kunnen houden. We bakken de hele nacht door om aan de vraag te voldoen.”

Beide bakkers zien de afgelopen jaren een groeiende vraag naar kwaliteit. „Elke supermarkt verkoopt oliebollen, maar die zijn absoluut niet te vergelijken met de baksels van een gebakskraam”, zegt Pattiwaël. „Er zitten hier een bakker en een supermarkt op minder dan vijftig meter afstand, en toch kiezen mensen voor onze bollen.”

Volgens Rog speelt ook de beleving een rol: “Zeker op oudejaarsdag hoort het er gewoon bij om even in de rij te staan. Dat geeft sfeer. Dat extra stukje beleving proberen wij mee te geven.” En wachten in de kou hoeft hier niet: beide kramen zijn voorzien van heaters.

Het hele jaar door

Waar veel Bergenaren kiezen voor de klassieke oliebol, gaat Victor uit Melissant vandaag voor een kaneelvariant: “De bollen hier zijn van topkwaliteit. Elke keer als we vanuit Zuid-Holland hier boodschappen doen, nemen we een zakje mee.”

Hoeveel oliebollen hij per jaar eet? “De bakker bij mij om de hoek begint vanaf 1 september al voorzichtig met bakken. Zodra hij de eerste bollen heeft, stuurt hij een appje en lopen we erheen. Het hoeft voor mij geen december te zijn. Tussen september en de jaarwisseling gaan er toch zeker twintig doorheen.”

Of de Brabantse bollen beter smaken dan die uit zijn woonplaats? “Beter wil ik niet zeggen. Ze smaken anders, maar hier zijn ze altijd verrukkelijk.”

Nachten doorbakken

Voor de gebakskramen zijn dit de drukste dagen van het jaar: “We beginnen op 29 december met bakken en gaan tot oudejaarsavond bijna 24 uur per dag door”, vertelt Pattiwaël. Het vak is haar met de paplepel ingegoten. “Dit is ons dertiende seizoen. Het is inmiddels een vaste stek en vaste klanten weten ons te vinden.”

Steun en toeverlaat is haar vader Eli: “Het begon toen mijn oudste zus trouwde met iemand van de kermis, die elders al een kraam had. In een kraam maak je vanzelf een praatje met mensen. Een zakje oliebollen kopen heeft ook iets sociaals. In combinatie met mijn passie voor koken is zo deze ‘gouden’ combinatie ontstaan.” Inmiddels heeft hij het bedrijf volledig overgedragen aan zijn dochter.

Ook bij de familie Veldmeijer draait de bakinstallatie bijna non-stop. “Op 31 december kun je hier letterlijk over de koppen lopen”, zegt Rog. “Hoeveel bollen we bakken? Dat is echt niet bij te houden. Maar de gemoedelijke sfeer maakt het harde werken de moeite waard. Voor een goede oliebol sluiten mensen graag aan.”

Tips voor thuisbakkers

Voor wie liever zelf aan de slag gaat, hebben de bakkers nog enkele adviezen. “Zorg voor de juiste verhoudingen. Iets te veel water of melk kan het hele beslag verpesten”, zegt Pattiwaël. “En heb geduld. Het beslag moet de tijd krijgen om te rijzen. Dat wordt vaak onderschat.”

De echte gouden tip? “Ga je oliebollen halen bij een gebakskraam. Die bakken we met liefde.”