Grootste drugsput van Europa gesaneerd bij Halsteren: ‘De natuur moet het nu afmaken’
Door: Sanne Brusselaars AlgemeenHALSTEREN – Na jaren van saneren is de grootste drugsafvalput van Europa op de Brabantse Wal bij Halsteren grotendeels opgeruimd. De provincie Noord-Brabant heeft de actieve schoonmaak van bodem en grondwater afgerond. Helemaal schoon is de grond nog niet: de natuur moet het laatste werk zelf doen.
Op de plek waar enkele jaren geleden nog een enorme krater in het bos lag, plantten provincie en Brabants Landschap woensdag symbolisch een lindeboom. Daarmee markeren zij het einde van de sanering en het begin van het natuurherstel.
“De laatste twee keer dat we hier stonden was het slecht weer, vandaag schijnt de zon,” zei gedeputeerde Hagar Roijackers. “Dat past bij de reden dat we hier staan: de sanering is afgerond. We gaan nu richting opwaarts natuurherstel.”
Krater van acht meter diep
De omvang van de vervuiling was uitzonderlijk. In 2021 ontdekte boswachter Erik de Jonge een verborgen dumpplaats in het bos, vlak bij een pand waar kort daarvoor een cocaïnewasserij was ontmanteld. Aanvankelijk dacht hij iets heel anders te hebben gevonden. “Ik dacht eerst dat er een dood paard lag,” vertelt De Jonge. “Of misschien een lichaam. Kort daarvoor was hier in de buurt ook een ayahuascagroep opgedoekt en daarvan weten we dat er in Brabant al meerdere doden zijn gevallen.”
Hij riep een politieagent erbij. “Ik zei: kom eens kijken, volgens mij gaan we hier een lijk opgraven van die ayahuasca-snoepers. Maar toen we dichterbij kwamen roken we meteen dat het geen lijk was. Het was drugsafval. En ook echt prut. Toen wisten we dat het al diep de grond in was getrokken.”
Later bleek het te gaan om de grootste drugsafvalput die ooit in Europa is aangetroffen.
Honderden bomen gekapt
Voor de sanering moest een groot deel van het bos verdwijnen. In totaal werden 400 bomen gekapt en werd een enorme put uitgegraven.
“Hoe het hier een jaar geleden uitzag, leek bijna alsof je bij een bouwput voor een wolkenkrabber stond,” zei Roijackers. “Een gat van acht meter diep midden in het bos. Dat was echt dystopisch.”
Uiteindelijk werd ruim 5.000 kubieke meter grond afgegraven, waarvan ongeveer 470 kubieke meter zwaar verontreinigde grond werd afgevoerd. Daarnaast werd meer dan 6.000 kubieke meter vervuild grondwater aangepakt.
In de bodem zat een cocktail van oplosmiddelen uit de drugsproductie, waaronder aceton en andere chemische stoffen.
Laatste deel door natuur zelf
De zwaarste vervuiling is inmiddels verwijderd en het grondwater is opgepompt, gezuiverd en weer teruggebracht in de bodem. Daarmee is de actieve sanering afgerond. Maar helemaal schoon is de plek nog niet. De resterende verontreiniging moet de komende jaren door natuurlijke processen worden afgebroken. Micro-organismen in de bodem breken de laatste chemische resten langzaam af. “Het zal nog vele jaren duren voordat de bodem volledig schoon is,” aldus de provincie.
Bos krijgt opnieuw een kans
Volgens boswachter De Jonge zijn de eerste tekenen van herstel al zichtbaar. “Na vijf jaar saneringsellende kunnen we weer gaan bouwen aan natuur,” zegt hij. “De natuur begint deze plek alweer terug te vinden.”
Om het bodemleven te stimuleren is afgelopen najaar winterrogge ingezaaid. Die wortelt diep en helpt de structuur van de bodem te herstellen. Woensdag werd ook een eerste boom geplant: een linde. “We hebben bewust voor een lindeboom gekozen,” zegt De Jonge. “Die staat symbool voor biodiversiteit, maar ook voor liefde en verbinding.” Roijackers voegde daar met een glimlach aan toe: “En het blad is hartvormig.”
Veertien buizen in de grond
Op het terrein steken nog verschillende buizen uit de grond. In totaal staan er veertien peilbuizen waarmee de kwaliteit van het grondwater wordt gemeten. De provincie controleert daarmee twee keer per jaar hoe de vervuiling zich ontwikkelt. “Als we zien dat de concentraties blijven afnemen, weten we dat de bodem zijn werk doet,” legt de projectleider van de provincie uit.
Hij heeft er vertrouwen in dat het herstel goed zal verlopen. Door de zanderige bodem en de hoeveelheid zuurstof kan natuurlijke afbraak relatief goed plaatsvinden. Toch is geduld nodig. “Het gaat zeker langer dan tien jaar duren voordat dit gebied volledig hersteld is.”
Strafzaak nog gaande
De cocaïnewasserij die vlakbij de dumpplaats zat, werd eerder ontmanteld. Voor die zaak zijn inmiddels mensen veroordeeld. De strafzaak rond de drugslozing zelf loopt nog. Het aantonen van zulke milieucriminaliteit blijkt vaak ingewikkeld. Volgens de provincie is het bewijzen van een drugsdumping “een proces van lange adem”.
De kosten van de sanering zijn grotendeels door het Rijk vergoed. Materieel en inzet vanuit de provincie zijn daarnaast uit provinciale middelen betaald.
Gebied blijft afgesloten
Het stuk natuur waar de drugsput zat blijft voorlopig afgesloten voor publiek. Het gebied is kwetsbaar en moet eerst herstellen. “Gelukkig zijn er op de Brabantse Wal nog genoeg prachtige natuurplekken waar mensen wel kunnen wandelen,” zegt Roijackers.
