Van ontworteling tot veerkracht: Indische verhalen op de Nieuwe Markt

ROOSENDAAL - Op de Nieuwe Markt is sinds woensdag 11 maart een bijzondere en confronterende tentoonstelling te zien. Oud Zeer vertelt de verhalen van families van de eerste tot en met de vierde generatie met wortels in Nederlands-Indië/Indonesië. Zij doen dit met persoonlijke verhalen, portretten en familiecollages. “Het gaat om een gedeelde geschiedenis die over meer dan 2 miljoen Nederlanders gaat”, vertelt Tony. Hij is een van de geportretteerden.

De tentoonstelling werd geopend in het kader van de Dag tegen Racisme en Discriminatie op 21 maart. “Deze tentoonstelling doorbreekt verhalen die lange tijd stilgehouden zijn, die vaak niet gehoord worden, waarvan mensen de geschiedenis niet kennen en die niet op basisscholen verteld worden”, opent wethouder Evelien van der Star. “Het is belangrijk deze verhalen juist wél te vertellen en deze tentoonstelling geeft die verhalen een stem. Deze verhalen moeten ten alle tijden worden doorverteld, want wij mogen ze als mensheid niet vergeten.”

Tekst gaat verder onder de foto

Wethouder Evelien van der Star, links, en Tony, rechts, onthullen de expositie - Foto: Wies van Erp

Kil ontvangst in Nederland

Tussen 1945 en 1968 trokken ruim 300.000 mensen vanuit Nederlands-Indië/Indonesië naar Nederland vanwege de politieke situatie daar. Onder hen waren Indische Nederlanders, Nederlanders (totoks), Molukkers, Chinezen uit Indonesië (Peranakan), Indo-Afrikanen en Papoea’s. In Nederland kregen zij een kil ontvangst, terwijl zij juist met een emotionele rugzak, gevuld met de gevolgen van oorlog en ontworteling uit hun natuurlijke omgeving, in Nederland arriveerden. Zo loopt iedere generatie tegen zijn eigen uitdagingen aan. Jongere generaties zijn veelal op zoek naar hun eigen plek in deze geschiedenis en naar manieren om zich te verhouden tot het verleden, terwijl de oudere generatie het verlaten van hun thuisbasis en het kille ontvangst met zich meedraagt.

Gediscrimineerd en uitgescholden

Tony uit Den Bosch was als een van de geportretteerden aanwezig bij de opening. Voor hem was Roosendaal niet helemaal onbekend terrein, want hij was gelegerd bij het KCT in Roosendaal tijdens zijn opleiding. Hij herinnert zich ook nog dat er in de jaren ’70 en ’80 veel Indische voetbalclubs waren. “Vanuit Roosendaal was er IRVV. Ik dacht dat het stond voor Indisch Roosendaals Voetbal Vereniging.”

Tekst gaat verder onder de foto

Aanwezigen lopen langs de diverse verhalen - Foto: Wies van Erp

Tony kwam op 12-jarige leeftijd naar Nederland en ervaarde het kille ontvangst. Hij werd gediscrimineerd en uitgescholden voor “pinda” en andere racistische bewoordingen. Van zijn ouders kreeg hij mee: “Laat je niet op je kop zitten en doe je best op school.” Dat deed hij, én hij bleef dichtbij zichzelf: hij bleef een trotse Indo. Voor de jongste generatie hoopt Tony dat zij in vrijheid hun identiteit kan blijven uitdragen, zonder de ballast en discriminatie die hij zelf heeft ervaren en nog altijd met zich meedraagt.

Het verhaal van Tony is een van de 19 portretten die de tentoonstelling telt. Het zijn diverse verhalen, variërend van zware en pijnlijke ervaringen tot verhalen over veerkracht en het doorgeven van cultureel erfgoed.

Tekst gaat verder onder de foto

Aanwezigen nemen de tijd om de tentoonstelling te bekijken - Foto: Wies van Erp

‘Bezinning is hard nodig’

Hoewel de expositie Oud Zeer heet, strijdt Tony momenteel tegen wat hij zelf Nieuw Zeer noemt. Als veteraan wordt hij regelmatig uitgenodigd voor een zogeheten ‘blauwe hap’, waarmee een Indische rijsttafel wordt bedoeld. Veteranen komen dan samen onder het genot van een hapje en een drankje. Maar Tony ervaart “blauwe” als een scheldwoord. “Zo werden wij vroeger genoemd: ‘Hé blauwe.’ Ik zou graag zien dat ze de term ‘blauwe hap’ vervangen. Als ik zo’n uitnodiging krijg, kom ik niet”, lacht hij.

De rondreizende tentoonstelling is nog tot 1 april te zien op de Nieuwe Markt. “Ik hoop dat deze tentoonstelling mensen laat bezinnen en laat inzien wat er toen gebeurd is en wat dat met ons heeft gedaan. Die bezinning is hard nodig, want als ik zie en hoor hoe we omgaan met de asielzoekers die nu in Nederland aankomen, dan zie ik veel overeenkomsten met hoe ik het in mijn tijd ervaarde”, besluit Tony.

Tony spreekt als een van de geportretteerden de aanwezigen toe - Foto: Wies van Erp