Prachtig gerestaureerde carillon Peperbus klinkt als een klok

BERGEN OP ZOOM – Wanneer je vraagt in Bergen op Zoom en omgeving naar de Peperbus dan weet iedereen je wel de weg te wijzen. Maar als je de vraag stelt wie het carillon van de Peperbus in Bergen op Zoom bespeelt, dan kan men deze vraag vaak niet beantwoorden. En dan te bedenken dat boven in de Sint-Gertrudiskerk, in de volksmond De Peperbus genaamd, een prachtig carillon hangt met 48 klokken en minstens tweemaal per week live bespeelt wordt door de Bergse beiaardier Janno den Engelsman. 

Op 35 meter hoogte, en dat is niet helemaal bovenin, staat onder het recent gerestaureerde carillongedeelte een prachtige glazen unit waarin het klavier staat waarmee de beiaard (carillon) bespeeld wordt. Janno den Engelsman wordt soms bijgestaan bij het bespelen van het carillon door Meike Warmoeskerken die, na het overlijden van de vorige stadsbeiaardier Theeuw Ambachts in 2011, het beiaardierstokje even had overgepakt.

Meike is het nichtje van Theeuw Ambachts en op deze manier bleef het carillon van De Peperbus in de familie. Vanaf 2014 bespeelt Janno het carillon met veel passie, liefde en trots. Hij vindt het nog steeds prachtig als hij de mooie klanken over Bergen op Zoom mag laten klinken.

Wenteltrap

“In een rustig tempo blijven lopen en niet te snel boven willen zijn”, wordt er steeds geroepen door Meike Warmoeskerken als De Peperbus beklommen wordt langs de vrij smalle stenen wenteltrap met zijn 183 treden. Eenmaal bovenaan de wenteltrap kom je op de trans en via een deur in de uurwerkkamer waar twee van de drie manieren, waarmee de klokken bespeelt kunnen worden, zich bevinden.

De eerste manier is ‘de muziektrommel’ uit 1938 waar pinnetjes uitsteken en de hamertjes optillen waaraan stalenkabeltjes zitten die naar de klokken gaan. Omdat het versteken van de pinnetjes in de trommel intensief en kostbaar is, wordt de melodie niet vaak vervangen. Het versteken van ‘de muziektrommel’ wordt verzorgd door Janno samen met een persoon van de gemeente.

In een kast staat de grote muziekcomputer waar vele (thema)muziekstukken in staan die het klokkenspel bespeelt. Op elk kwartier wordt het carillon door deze trommel aan ‘het werk gezet’ en de computer laat de klokken op het hele en halve uur horen.

Beiaardier

Beiaardier is een onzichtbaar beroep op een zeer onzichtbaar plekje bovenin de toren. Het is echt uniek als er mensen mee naar boven gaan om naar het bespelen op het klavier te kijken of zelf een klein melodietje te spelen. Via een klein houten trapje kom je van de uurwerkkamer op de etage waar ook de unit staat met het klavier en bij de 48 klokken.

De ophanging van de klokken is helemaal gerestaureerd in 2004. De klokken uit 1951 zijn wel even uit de toren geweest, maar na restauratie weer teruggehangen op dezelfde plaats. Nu is alles zeer schoon en met netten niet meer toegankelijk voor de vogels.

Carillon

Met de 48 klokken die in de toren hangen spreekt men van een gemiddelde beiaard. “Wij zouden er eigenlijk nog een klok bij willen hebben,” zeggen Janno en Meike met veel twinkelingen van verlangen in hun ogen. “Dat is de grote lage basklok, de zogenaamde ‘Bes’. Er zijn veel muziekstukken die een mooie basis in deze klok hebben en nu moeten we alles omleggen naar een octaaf erboven maar dat klinkt nooit zo mooi en vol als wanneer de lage bas er wel zou zijn”, vertelt Janno verder.

“Er is voldoende ruimte in de toren, maar blijkbaar geen geld om deze klok aan te schaffen,” vertelt Meike verder. Lachend wordt voorgesteld om een Crowdfundingproject op te starten om ervoor te zorgen dat deze klok er wel komt.

Via twee kleinere metalen trappen kan men nog een verdieping hoger komen om bij de bovenste koepel van De Sint-Gertrudiskerk te komen met het luikje waar de vlag uit hangt als dat mag. “De vlag mag zeker ook uitgehangen worden als de nieuwe klok er is”, zeggen Janno en Meike als wij weer naar beneden lopen langs dezelfde wenteltrap.

BIJDRAGE HANS DE BOT