Fysieke boekenwinkels blijven populair, zeker ook onder jeugd

BERGEN OP ZOOM - Terwijl het aantal fysieke boekwinkels in Nederland al jaren schommelt tussen de 650 en 700, groeit het aantal online boekwinkels gestaag. In de afgelopen vijf jaar is het aantal webshops die boeken verkopen ruim verdubbeld. Het aantal winkels die naast boeken ook kranten, tijdschriften en kantoorartikelen aanbieden, neemt echter af. Dit blijkt uit recente cijfers van de Kamer van Koophandel (KVK). Fysieke boekwinkels blijven desondanks stabiel, zoals bijvoorbeeld Quist in Bergen op Zoom, die blijft inspelen op de vraag naar boeken in de winkelstraat. De Bergse boekenwinkel heeft een regionale functie, zo zegt Ad Quist, eigenaar van de winkel.

De Nederlandse boekwinkels in de winkelstraten blijven stabiel met aantallen die al jaren tussen de 650 en 700 schommelen. In 2019 waren het er nog 696, nu zijn dat er 665. Tijdens de coronapandemie was er een tijdelijke dip, waarbij het aantal rond de 620 lag, maar sinds de pandemie is de boekverkoop in fysieke winkels weer opgekrabbeld. Het contrast met de opkomst van online boekwinkels is echter groot. In 2019 waren er 935 webwinkels in boeken, maar dat aantal is inmiddels gegroeid naar 1984 – een stijging van maar liefst 108 procent.

Noord-Brabant koploper in online boekwinkels

Een van de koplopers in de stijging van het aantal online boekwinkels is Noord-Brabant. In deze provincie steeg het aantal online verkopers van 116 naar 271, een groei van 134 procent. Ook in de aangrenzende provincie Zeeland is er een groei, van 12 naar 27 webshops, wat neerkomt op een stijging van 125 procent. Tegelijkertijd neemt het aantal winkels die naast boeken ook kranten, tijdschriften en kantoorartikelen aanbieden, af. In 2019 telde Nederland er nog 1.238, nu zijn dat er nog 965, aldus de KVK.

‘Boekenmarkt is stabiel’

Volgens Marianne Slagter, strategisch manager boekenmarkt en ondernemerschap bij de Koninklijke Boekverkopersbond, biedt de stabiliteit in de boekenmarkt hoop voor fysieke boekwinkels. “Het aantal verkochte algemene boeken, de zogenoemde afzet A-boeken, is de afgelopen drie jaar stabiel gebleven op 43 miljoen boeken,” zegt Slagter. “Ondanks de groei in het aantal online ondernemers, zien we geen significante toename in de online afzet van boeken.”

Het is opvallend dat ondanks de toename van webwinkels, de verkoop van boeken via fysieke winkels gelijk is gebleven. “De markt is stabiel,” legt Slagter uit. “Veel nieuwe online ondernemers zijn kleine spelers die vaak tweedehands boeken verkopen. De meerderheid van de boekverkoop blijft plaatsvinden in fysieke winkels. Het aandeel van boeken dat in de winkel wordt verkocht, ligt al twee jaar stabiel op 56 procent.”

Waarde van de fysieke boekwinkel

De verschuiving naar online lijkt dus vooral kleinere spelers aan te trekken. Fysieke winkels blijven een waardevolle plek voor consumenten die het persoonlijke aspect van boeken kopen waarderen. Slagter ziet hierin ook een verklaring waarom de groei van de online verkoop niet doorzet. “Mensen vinden het fijn om door een fysieke boekwinkel te struinen en zelf een boek uit te kiezen. Dit geeft een meerwaarde die online moeilijk te evenaren is.”

Rondstruinen tussen de boeken is ook wat Ad bevestigt als reden waarom klanten naar een fysieke boekenwinkel komen. “We hebben klanten die binnenkomen en om een specifiek boek vragen, maar ook klanten die uren door de winkel struinen.” Wat Ad en zijn vrouw Caroline de leukste groep vinden? “Klanten die we kunnen adviseren. Wanneer iemand binnenkomt en nog niet precies weet welk boek hij wil, maar wel het genre kent, adviseren we graag. Het geeft dan zoveel voldoening wanneer de klant met een geschikt boek naar buiten loopt.” Boeken hebben ze genoeg in hun winkel: “Er staan hier meer dan 10.000 boeken.”

Concurrentie van online boekenwinkels ervaart het ondernemersechtpaar dan ook niet. “We omarmen het juist. Ik denk dat 10% van onze omzet uit onze webwinkel komt,” zegt Ad. “De webshop kreeg in de coronaperiode een enorme groei.” Voor het webshopgedeelte werkt Quist samen met Libris, een samenwerking van zelfstandige ondernemers van boekhandels.

Vrijwillige bezorgers

Tijdens de coronapandemie kreeg de winkel hulp van tientallen vrijwilligers die spontaan in de hele regio boeken begonnen te bezorgen. “Bergenaren hebben ook een hoge gunfactor,” vult Ad aan. Ze bleven ook tijdens de pandemie trouw aan ‘hun’ boekenwinkel. Al met al heeft de pandemie weinig invloed gehad op hun winkel.

Tot kort voor de pandemie was er in de boekenwinkel ook een café gevestigd. “Alles werd vers en authentiek bereid door Caroline,” zegt Ad trots. De coronapandemie was overigens niet de reden om met het café te stoppen. “We wilden graag terug naar de oorsprong: boeken, boeken en nog eens boeken.” Wekelijks krijgen ze van hun vaste klanten nog de vraag of het café terugkomt. Nee, zo zegt Ad, er is de laatste jaren zoveel horeca bijgekomen in de binnenstad. “Maar wie weet wat voor creatief idee er in de toekomst ontstaat,” zegt hij met een knipoog. Of hij het café mist? “Nee, mijn vrouw was toch twee à drie avonden per week aan het bakken en voorbereiden, we hebben nu veel meer tijd samen.”

De jeugd heeft de toekomst

“De jeugd heeft de toekomst.” Gelukkig gaat de jeugd steeds meer lezen, dus zorgen over de toekomst van de fysieke boekenwinkel maken Ad en Caroline zich niet. “Vanmorgen stonden er voor openingstijd al twee meisjes, ik schat ze een jaar of 15, voor de deur. Na een rondje door de winkel gingen beide opgewekt met een mooi boek naar buiten.” Bij de jeugd zijn vooral de genres manga, fantasy en YA-boeken in trek.