Eerste Stolpersteine in Bergen op Zoom: Eerbetoon aan verzetsheld Walter Süskind
Door: Sanne Brusselaars AlgemeenBERGEN OP ZOOM – De eerste Stolpersteine in Bergen op Zoom zijn gelegd ter nagedachtenis aan Walter Süskind, zijn vrouw Johanna en hun dochtertje Yvonne. Deze zogenaamde ‘struikelstenen’ zijn geplaatst in de Burgemeester Mathonstraat 7, voor het huis waar de familie vier jaar heeft gewoond. De Stolpersteine vormen een tastbare herinnering aan de verschrikkingen van de Holocaust en het verzet van Walter Süskind.
Op dinsdag 22 oktober werden de stenen geplaatst, waarmee een belangrijke stap is gezet in het herdenken van de slachtoffers van het naziregime. De herdenkingsstenen dragen de namen, geboortedata en sterfdata van het gezin en dienen als eerbetoon aan hun tragische geschiedenis.
Walter Süskind: verzetsheld en redder
Walter Süskind was een Joodse verzetsheld tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij werkte bij -het voormalige- Unilever in Bergen op Zoom, maar werd ontslagen vanwege zijn Joodse afkomst. Süskind verhuisde met zijn gezin naar Amsterdam, waar hij directeur werd van de Hollandsche Schouwburg, een deportatiecentrum voor Joodse burgers. Ondanks het constante gevaar wist hij honderden Joodse kinderen te redden door hen via een geheime route naar onderduikadressen te sturen.
Süskind vervalste lijsten en misleidde de Duitse bezetters, wat hem tot een verzetsheld maakte. Zijn moed kon echter niet voorkomen dat zijn eigen gezin werd opgepakt. In 1944 werden Walter, Johanna en Yvonne gearresteerd, gedeporteerd naar Auschwitz en daar vermoord.
‘Het is onze plicht’
De ceremonie bij de plaatsing van de Stolpersteine werd bijgewoond door familieleden, stadsbestuurders en betrokkenen uit de omgeving. Onder de aanwezigen waren burgemeester Margo Mulder, nazaten van de familie Süskind en vertegenwoordigers van de Hans Kerstenstichting, die zich hard heeft gemaakt voor het realiseren van de herdenkingsstenen. Burgemeester Mulder sprak over het belang van herinnering: “Bergen op Zoom sluit zich vandaag aan bij een internationaal initiatief dat inmiddels in veel steden bekend is. De Stolpersteine brengen ons de verhalen van mensen die zijn vermoord door een verwrongen ideologie. Deze kleine, bescheiden stenen dragen de namen van de slachtoffers en worden gelegd voor hun vroegere woningen. Het huis waar we vandaag bij stilstaan ademt geschiedenis. Met de plaatsing van de eerste Stolpersteine maakt ook Bergen op Zoom nu deel uit van een Europees netwerk dat het verleden levendig houdt. Het is onze plicht om deze zwaar bevochten vrijheid en de levens die daarvoor zijn gegeven te koesteren. Dit zijn we verschuldigd aan de mensen wiens namen we met deze stenen vereeuwigen.”
Hans Süskind, een neef van Walter Süskind, hield een emotionele toespraak waarin hij zijn trots uitsprak over het werk van zijn oudoom. Hij benadrukte Walter’s moed, die ondanks het gevaar voor zijn eigen gezin bleef vechten om anderen te redden.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Demnig plaatste de eerste Stolpersteine, zoals hij dat doet bij alle eerste herdenkingsstenen in Nederland. - Foto: Dick Vermaas
Stolpersteine in Bergen op Zoom
Inmiddels zijn er wereldwijd ongeveer 110.000 Stolpersteine geplaatst, verspreid over 31 landen. De Stolpersteine voor de familie Süskind, waarvoor de Hans Kerstenstichting zich sterk heeft gemaakt, zijn de eerste in Bergen op Zoom. “De datum van de plaatsing is geen toeval. Het is deze week precies tachtig jaar geleden dat Bergen op Zoom werd bevrijd, daarom leggen we de stenen vandaag. En het blijft niet bij deze, er komen in totaal 26 Stolpersteine in Bergen op Zoom,” aldus voorzitter Josita Delhez van de stichting. Stichtinglid Patrick van der Velden voegt daaraan toe dat niet iedereen enthousiast is over de plaatsing: “Het roept soms beladen gevoelens op waar sommige bewoners niet direct op zitten te wachten. Toch blijven we ons inzetten om de Stolpersteine te plaatsen ter nagedachtenis aan de Joodse gemeenschap in Bergen op Zoom.”
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Hans Süskind, nazaat van de familie Süskind, spreekt de aanwezigen toe met grote dankbaarheid - Foto: Dick Vermaas
Een blijvende herinnering
In zijn toespraak deelde Hans Süskind ook de tragische cijfers: voor de oorlog bestond de Joodse gemeenschap in Bergen op Zoom uit 180 families. Na de oorlog waren dat er nog nog geen 20. De synagoge in de stad werd jarenlang niet gerestaureerd, bij gebrek aan middelen, maar is inmiddels een herdenkingsplaats geworden voor de Joodse slachtoffers van de Holocaust.
De ceremonie maakte indruk op de aanwezigen. “Het is essentieel dat we blijven stilstaan bij wat er is gebeurd,” zei Stijn Kerstens, zoon van Hans Kerstens, de oorspronkelijke initiatiefnemer van de plaatsing van de Stolpersteine. “Hoewel dit initiatief het zaadje van mijn vader was, ben ik trots dat het is gerealiseerd. Het is onze verantwoordelijkheid om deze verhalen door te geven.”
