Binnenkijken in Bergse vestingwerken: ‘Voor velen nog een raadsel’

BERGEN OP ZOOM/HALSTEREN – “Iedere Bergenaar weet dat onze stad een ravelijn heeft, maar hoe het eruitziet en wat de geschiedenis erachter is, blijft voor velen een raadsel”, vertelt stadsgids Eric Kemperman. Voor de stichting reden genoeg om tijdens het Weekend van het Verdedigingserfgoed de deuren van Ravelijn op den Zoom open te stellen voor publiek.

Bezoekers konden naast het ravelijn ook een kijkje nemen bij de Gevangenpoort en Fort de Roovere. Jong en oud trok eropuit om zich onder te dompelen in de rijke geschiedenis van het Bergse verdedigingserfgoed.

“Voor jonge kinderen is vooral het beklimmen van de grote kanonnen en het afdalen naar de kazematten populair”, vertelt Kemperman samen met medegids Guust Hermans. Hermans legt net aan een gezin uit hoe de kanonnen op de vestingwal functioneren. Terwijl kinderen de loop als een glijbaan zien, luisteren ouders aandachtig.

“Wisten jullie dat deze kanonnen hier oorspronkelijk niet thuishoren? Het zijn marinekanonnen uit Hellevoetsluis. De originele exemplaren waren veel kleiner. Tot 1932 was er geen vaste brugverbinding naar de vesting; alles ging over water. Dit formaat zou destijds vrijwel onmogelijk hierheen te vervoeren zijn geweest.”

Hermans wordt al snel onderbroken door een volgende groep bezoekers. “Meneer, we zagen net een luik in de kazematten. Waar is dat voor?” Ook daarop heeft hij een antwoord: “Dat is een van de toegangen tot de Grebbe.” In totaal brachten zo’n vijfhonderd bezoekers een bezoek aan het ravelijn.

Behoud om praktische redenen

Het ravelijn en de Gevangenpoort hebben een belangrijke overeenkomst. “Als een monument geen functie meer heeft, raakt het in verval of wordt het gesloopt. Beide iconen zijn behouden gebleven dankzij hun praktische gebruik”, legt Kemperman uit. “Het ravelijn diende als zoetwaterbuffer, wat essentieel was toen de stad en industrie groeiden. De Gevangenpoort begon als stadspoort en kreeg later een functie als gevangenis.”

Adembenemende uitzichten

Op Pompejustoren, de 25 meter hoge uitkijktoren op Fort de Roovere, genieten bezoekers van het uitzicht. Twee mannen die zojuist de 129 treden hebben beklommen, maken boven een selfie.

“Zie je al die kerktorens van deze regio? In de tijd van Napoleon Bonaparte werden die niet alleen gebruikt voor religieuze doeleinden, maar ook als herkenningspunten in het vlakke landschap.”

Toenemende interesse van jonge gezinnen

Beneden in de toren geeft Dennis van Nieuwenhuijzen uitleg aan bezoekers. “Op zaterdag kwamen vooral mensen van buiten de regio. Vandaag zien we vooral jonge gezinnen die hun bezoek combineren met een wandeling door de natuur.”

Volgens Van Nieuwenhuijzen groeit de interesse onder jonge gezinnen. “Steeds meer mensen willen weten wat er in hun eigen leefomgeving heeft plaatsgevonden.”

Dankzij moderne technieken, zoals LIDAR-scans met drones, wordt het volgens hem eenvoudiger om het erfgoed in kaart te brengen en te behouden. “Enkele jaren geleden konden we zo het verloop van oude loopgraven in deze regio zichtbaar maken.”

Bedreiging of versterking?

De stichting volgt ontwikkelingen rondom het erfgoed nauwlettend. “Dit mag niet verloren gaan, niet alleen voor deze generatie, maar ook voor toekomstige generaties.”

Recent stuurde de stichting een brief naar het college van B en W over zorgen rond woningbouwplannen in De Schans, vlak bij het fort. “We zijn niet tegen woningbouw, maar de groene omgeving rond het fort moet behouden blijven.”

De stichting is inmiddels uitgenodigd voor een gesprek met de verantwoordelijke wethouder.