Bergse Podcast duikt in beladen naoorlogse geschiedenis: ‘Niet opnieuw bepalen wie goed en fout was’

BERGEN OP ZOOM - Twee jonge Bergse vrouwen krijgen tijdens de Tweede Wereldoorlog contact met Duitse militairen. Na de bevrijding worden ze gearresteerd, kaalgeschoren en veroordeeld. Ruim tachtig jaar later duikt De Bergse Podcast in hun verhaal. Voor de tiende aflevering raadpleegden de makers originele dossiers uit het Nationaal Archief.

De vrouwen worden in de aflevering Annie en Jopie genoemd. Dat zijn niet hun echte namen. De makers hebben daarvoor gekozen omdat beide vrouwen na de oorlog voor anonimiteit kozen.

Hun geschiedenis vormt de basis voor de aflevering “In de schaduw van de bevrijding - het dossier van Annie en Jopie”. Daarvoor deden de podcastmakers onderzoek in dossiers uit het Nationaal Archief. Ze vonden er onder meer verhoren, officiële documenten en handgeschreven brieven uit de eerste maanden en jaren na de bevrijding van Bergen op Zoom.

Zo stuitten ze op een brief uit 1945 waarin een moeder probeert uit te leggen dat een beschuldiging tegen haar dochter op een misverstand berust. Ook verklaringen van buurtbewoners belandden destijds in officiële dossiers. Een van de vrouwen verliet Bergen op Zoom om elders opnieuw te beginnen, maar merkte dat haar verleden haar bleef achtervolgen.

Goed of fout

De makers willen met de aflevering nadrukkelijk niet alsnog een oordeel vellen over wat er destijds gebeurde. “Juist bij dit onderwerp willen we voorkomen dat we tachtig jaar na de oorlog opnieuw eenvoudig gaan bepalen wie goed en wie fout was”, zeggen zij.

Dat de vrouwen contact hadden met Duitse militairen en daarvoor werden veroordeeld, wordt volgens hen niet verzwegen. Tegelijkertijd laten de geraadpleegde stukken volgens de makers zien hoe ingewikkeld de situatie na de bevrijding was. “De dossiers laten tegelijkertijd zien hoe snel geruchten, morele oordelen en feitelijke gebeurtenissen in die chaotische periode door elkaar konden lopen.”

De aflevering begint daarom met een verantwoording. Daarin benadrukken de makers dat het leed dat tijdens de Duitse bezetting is veroorzaakt niet gerelativeerd mag worden. Ook kozen ze ervoor om bepaalde vernederende details uit de historische bronnen niet uitgebreid te behandelen.

Bergen op Zoom na de bevrijding

Het verhaal gaat daarmee niet alleen over de twee vrouwen. De podcast schetst ook een beeld van Bergen op Zoom in de periode na de bevrijding op 27 oktober 1944. Naast de vreugde over het einde van de bezetting waren er woede, zuiveringen, roddels en rechtszaken.

Daarbij speelt ook de vraag hoe lang een eenmaal gevestigd oordeel iemand kan blijven achtervolgen. Tijdens het onderzoek deden de makers bovendien een naar eigen zeggen opmerkelijke ontdekking over een van de mensen die destijds betrokken was bij de beschuldigingen. Wat die ontdekking inhoudt, willen ze vooraf niet prijsgeven.

Bijna 4.000 downloads

Met de nieuwe aflevering bereikt De Bergse Podcast tegelijkertijd een mijlpaal. De podcast begon in maart en de afleveringen zijn inmiddels gezamenlijk bijna 4.000 keer gedownload. Het aantal unieke luisteraars nadert volgens de makers de 2.000.

“In de schaduw van de bevrijding - het dossier van Annie en Jopie” verschijnt maandag 31 augustus en is vanaf die dag te beluisteren via De Bergse Podcast en de gebruikelijke podcastplatforms.