Renovatie trouwkerkje sleept voort: ‘Waar is de tijd gebleven?’

ETTEN-LEUR – Wie door Etten-Leur Noord loopt, kijkt bijna automatisch even omhoog naar het trouwkerkje. Naar de toren, de klok en het vertrouwde silhouet dat al eeuwenlang het ritme van het dorp bepaalt. Pas nu de klokken al ruim twee jaar zwijgen en het uurwerk voor onderhoud is verwijderd, merken veel inwoners hoe belangrijk dat vertrouwde beeld eigenlijk is.

Het trouwkerkje is veel meer dan een historisch gebouw. Het vormt het middelpunt van het plein waar mensen boodschappen doen, elkaar ontmoeten, een ijsje eten of even blijven staan tussen de naar lente ruikende bloemen van de bloemenwinkel. Bruidsparen geven er elkaar het jawoord, kunstenaars exposeren er en liefhebbers genieten van het Jacobus Zeemansorgel uit 1716. Het kerkje is een herkenningspunt dat generaties met elkaar verbindt.

Al in 1284 werd op deze plek een kapel gebouwd. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog brandde die in 1584 af, waarna een nieuwe kerk werd gebouwd die vanaf 1615 in gebruik werd genomen. De grootste aanpassing vond plaats in 1791, toen de twee oorspronkelijke daken werden vervangen door één dak. Sinds 1992 klinkt elk halfuur het carillon vanuit de toren over het plein. Of beter gezegd: klónk. Want inmiddels is het al twee jaar stil.

Buurtbewoners Henk Lauwerijssen en Piet Teunissen volgen de ontwikkelingen rond de renovatie al lange tijd met groeiende frustratie. Niet omdat zij geen begrip hebben voor de complexiteit van het project, benadrukken ze, maar vooral omdat het proces eindeloos lijkt te duren.

“Het is erg jammer dat het zolang moet duren,” zegt Piet Teunissen. “Het wordt straks al het derde jaar zonder klokken en zonder vlaggen op de toren tijdens de Havenfeesten.”

Henk Lauwerijssen toont ook begrip:  “Natuurlijk snappen wij dat er vergunningen nodig zijn en dat je bij zo’n historisch pand niet zomaar kunt beginnen. Maar dat het zo lang duurt, is wel bizar. Er hebben zelfs al steigers gestaan die later weer zijn weggehaald omdat er toch nog niet gewerkt mocht worden.”

Dagelijks zien voorbijgangers de houten kruisbalken in de toren in plaats van het vertrouwde uurwerk. “Mensen vragen zich echt af: waar is de tijd gebleven?” zegt Piet. “Het uurwerk en het carillon liggen opgeslagen voor restauratie, maar je mist meteen hoe belangrijk ze zijn voor de sfeer van het plein.”

De gemeente Etten-Leur erkent dat het vergunningentraject langer duurt dan gehoopt. Volgens de gemeente vraagt de restauratie van een monumentaal pand om extra onderzoeken en aanvullende onderbouwingen. “Er zijn nog bouwhistorische onderzoeken nodig voordat de vergunning als complete aanvraag kan worden ingediend,” laat de gemeente weten.

Toch klinkt er ook voorzichtig optimisme. Sommige werkzaamheden, zoals bv schilderwerk, staan nog voor de zomervakantie gepland. Daarnaast benadrukt de gemeente dat het gebouw veilig is en dat vooral de constructieve aanpassingen aan de toren uiterste zorgvuldigheid vereisen.

Dat is begrijpelijk. Niemand wil dat haastwerk schade veroorzaakt aan een monument dat al meer dan vier eeuwen deel uitmaakt van het straatbeeld. Tegelijkertijd groeit bij inwoners het verlangen naar zichtbare vooruitgang. Want hoe langer het stil blijft rond het trouwkerkje, hoe meer het gemis voelbaar wordt.

Juist daarin schuilt misschien ook iets positiefs. De stilte rond de toren maakt duidelijk hoeveel betekenis het gebouw nog altijd heeft voor Etten-Leur. Het trouwkerkje is geen decorstuk uit het verleden, maar een levend onderdeel van het dagelijks leven. De klok en het carillon blijken niet zomaar details, maar elementen die samen het gevoel van thuis vormen.

Voorlopig zullen de inwoners dus nog wat geduld moeten hebben, voordat ze weer omhoog kunnen kijken om te zien hoe laat het is én om te beseffen hoe waardevol sommige vertrouwde geluiden eigenlijk zijn.[n]