Oorlogsherinneringen worden zichtbaar in Moerdijk: ‘Het achterhuis verhuis je ook niet zomaar’

MOERDIJK - Moerdijk wil de herinnering aan de oorlog zichtbaar houden. Daarom plaatst de heemkundekring woensdag 9 november zowel een struikelsteen als een herinneringsbord. Edwin Nuijten leerde zelf veel over de oorlogsverhalen van het dorp én vertelt deze verhalen graag door. 

Samen met de oudere en de jongeren inwoners wordt er woensdag stilgestaan bij twee bijzondere verhalen uit de oorlog. Het eerste verhaal is van de Joods-Katholieke zuster Thérèse (Resi) Bock. Voor haar arrestatie wordt een struikelsteen of stolpersteine geplaatst. Deze stenen zijn van beton met een messing plaatje en markeren de woning van mensen die door de nazi’s zijn gedeporteerd. 

Resi werd als Joods geboren in Oostenrijk maar na het tweede huwelijk van haar moeder werd het gezin katholiek. Toch hadden de Duitsers het ook op bekeerde Joden gemunt. Als meisje zat Resi eerst op het internaat in Moerdijk, daar zaten in de hoogtijdagen 1500 kinderen op school. In eerste instantie werd ze opgeleid tot lerares, maar ze besloot in te treden in het klooster. Tijdens de oorlog werd ze portier van het klooster en daar werd ze op 30 september 1942 dan ook gearresteerd. Samen met een groep andere katholiek gedoopte joden kwam ze aan op het station in Auschwitz-Birkenau waar ze werd vermoord. 

Toen die geallieerden in september 1944 in Brabant kwamen was voor de inwoners van Moerdijk alleen het klooster een veilige schuilplaats. Tot het dorp aangevallen werd. “Inwoners zaten letterlijk klem tussen Duitsers en geallieerden,” zegt Nuijten. “Je kon echt nergens heen, maar de focus lag wel op Moerdijk en de bruggen. Wie weg kon, was al lang weg.” 

De heemkunde kring betrekt groep 7 en 8 ook bij de struikelsteen en het bord. Nuijten voegde zich een half jaar geleden bij de heemkunde kring en was verbaasd over de verhalen uit het dorp. “Er was nog een zuster, zuster Cornelia. Die heeft een dagboek bijgehouden. Dat heeft ze gedaan vanaf september tot het einde van de oorlog,” vertelt Nuijten. Het dagboek werd kort na de oorlog uitgegeven. Wie er interesse in heeft moet er nu voor naar de heemkundekring. 

Twee dagen voor het einde van de oorlog brandt het klooster uit. Toen was er nergens meer een plek om te schuilen. “Wie nog in het dorp was, heeft er voor gekozen om te schuilen onder het gewelf van de kerk “. Mensen zaten daar twee dagen in de modder en in de kou, tot de Duitsers uiteindelijk op 9 november vertrokken.” Hier is inmiddels een informatiebord geplaatst en ook bij dit bord wordt woensdag even stilgestaan. 

Voor het behoud van het gewelf van de oude katholieke kerk wil de heemkundekring zich graag hard maken. “Er wordt gemakkelijk gezegd: Ruim die rommel maar op. Totdat het verhaal weer vertelt wordt.” Toch is het wel een uitdaging om de herinneringen zichtbaar te houden. “Aan de Koning Hakonstraat worden straks nieuwe huizen gebouwd. Die hebben we hard nodig, maar het gewelf moet ook een mooi plekje krijgen, dat kun je niet zomaar wegstoppen. Het achterhuis verhuis je ook niet zomaar,” zegt Nuijten.