Historisch gedicht over Sacrament van Niervaert onthuld in Stad Klundert
Door: René Mensen AlgemeenMOERDIJK – In het voormalige katholieke kerkgebouw Johannes de Doper, nu bekend als Stad Klundert, vond een bijzondere onthulling plaats. Onder grote belangstelling werd het verhaal van het Sacrament van Niervaert in dichtvorm onthuld door burgemeester Aart-Jan Moerkerke. De tekst, geschreven door Bea Voogt, is in drie panelen vastgelegd en geplaatst naast de al bestaande reliëfs die dit sacrament eren.
Tijdens de ceremonie sprak Kees Hendrikx, voorzitter van de Heemkundekring Klundert, de aanwezigen toe. Hij schetste een beeld van de historische wortels van ‘de Klundert’, zoals het dorp lokaal nog steeds bekend staat. De oorsprong van de stad Klundert ligt in het dorp Niervaart, dat werd verwoest door een brand en vervolgens door de Sint Elisabethsvloed.
Er waren toen al stadrechten toegekend, zodat we nog steeds spreken van de stad Klundert. Na de rampen van brand en overstroming werd de gemeenschap heropgebouwd en groeide uit tot het huidige Klundert. Hoewel er jarenlang verhalen de ronde deden over het Sacrament van Niervaert, bleef een uitgebreide uitwerking uit vanwege gebrek aan tastbaar bewijs.
Het Gilde van het Heilig Sacrament van Niervaert, een eeuwenoude Bredase vereniging, benaderde de Heemkundekring omdat ze het verhaal meer vorm wilden geven. De onthulling van de panelen met Bea Voogts gedicht markeert een belangrijke stap in het terugbrengen van dit culturele erfgoed naar Klundert.
Heilig Sacrament van Niervaert
Het Gilde van het Heilig Sacrament van Niervaert werd in 1463 opgericht en is nauw verweven met het verhaal van de hostie die ooit in Niervaart werd gevonden. Veertien jaar voor de oprichting, in 1449, had Jan IV van Nassau de hostie vanuit Niervaart naar Breda gebracht. Het verhaal bleef voortleven, deels door de invloed van rederijkers. Antonius de Roovere, stadsdichter van Brugge, legde het verhaal vast in dichtvorm.
Dit gedicht inspireerde later om er een schilderij van te maken dat in een kapel in Breda werd geplaatst, waar het Sacrament vervolgens vele jaren vereerd werd. Hoewel de oorspronkelijke teksten verloren zijn gegaan, bevindt een bewaard gebleven verzamelhandschrift over het Sacrament zich in het stadsarchief van Breda. Het betreft een van de zes overgebleven handschriften over Sacramenten in Europa en is het oudste in Nederland.
Lees verder onder de foto.
De onthulling van Bea Voogts teksten - Foto: René Mensen
Mysterie van de heilige hostie
Het verhaal van het Sacrament van Niervaert begint in de vroege 14e eeuw met Jan Bautoen, die tijdens het turfsteken een hostie vond. Bij aanraking begon de hostie te bloeden, wat aanleiding gaf tot een onderzoek door rechtsgeleerde Macharius. Aanvankelijk sceptisch, besloot hij zelf de test uit te voeren door met een priem op vijf plekken in de hostie te prikken. De priem ketste vier keer af, maar bij de vijfde prik begon de hostie op vijf plekken te bloeden.
Deze wonderlijke gebeurtenis zorgde ervoor dat de hostie ruim 150 jaar vereerd werd in Niervaart, totdat Jan IV van Nassau hem naar Breda liet brengen, waar het Sacrament in 1449 feestelijk werd binnengedragen in de Grote Kerk. Na de Beeldenstorm in 1566 is echter de huidige verblijfplaats van de hostie onbekend geraakt, en de verhalen waar hij zich mogelijk bevindt, blijven tot op heden oncontroleerbaar.
Onthulling in Stad Klundert
De onthulling van Bea Voogts teksten naast de reliëfs in Stad Klundert was voor vele aanwezigen een ‘emotioneel’ moment. De teksten, waarin het verhaal van de hostievondst, de aanbidding door pelgrims en de overdracht naar Breda is beschreven, geven het verhaal een vaste plek in de gemeenschap. Burgemeester Aart-Jan Moerkerke en Martin Rasenberg van het Gilde onthulden de panelen gezamenlijk onder grote belangstelling. Hiermee is het verhaal eindelijk vastgelegd en toegankelijk gemaakt voor het publiek.
Met de onthulling van de teksten hebben de Heemkundekring Klundert, het Gilde en de gemeenschap van Klundert een stukje van hun geschiedenis tastbaar gemaakt. De betrokkenen hopen dat dit niet alleen een bron van trots is voor de huidige generatie, maar ook voor toekomstige generaties die het verhaal van het Sacrament van Niervaert zullen ontdekken in de Stad Klundert.
