Gemeente Moerdijk neemt Sociaal Domein onder de loep

MOERDIJK - De gemeente Moerdijk wil de komende jaren meer grip krijgen op de oplopende kosten in het sociaal domein. Maar het college wil daarbij niet simpelweg het mes zetten in voorzieningen. Eerst moet duidelijk worden waar de problemen zitten, wat ondersteuning oplevert en hoe inwoners eerder en beter geholpen kunnen worden. In oktober wordt de gemeenteraad bijgepraat over de plannen.

Het sociaal domein is veel breder dan alleen jeugdzorg en de Wmo. Ook onder meer participatie, bestaanszekerheid, gezondheid, onderwijs, sport, cultuur, preventie en de sociale basis vallen eronder. Volgens wethouder Pauline Joosten is het daarom belangrijk dat de gemeenteraad een beter totaalbeeld krijgt. “We moeten het sociaal domein juist breed bekijken. De focus ligt nu vaak op jeugd, terwijl er veel meer onder valt.”

De gemeente ziet ondertussen dat de financiële druk toeneemt. De vraag naar ondersteuning stijgt, hulpvragen worden complexer en de kosten lopen op. Bij jeugd ziet de gemeente bijvoorbeeld dat minder jongeren ondersteuning krijgen dan in voorgaande jaren, maar dat de problematiek van de jongeren die wel worden aangemeld complexer is.

Tegelijkertijd wil Moedijk voorkomen dat inwoners onnodig in zware en dure ondersteuning terechtkomen. Daarom wordt onder meer gekeken naar vroegsignalering, preventie en het beter benutten van voorzieningen in de sociale basis. “Als we eerder kunnen signaleren en voorkomen dat problemen groter worden, is dat beter voor de inwoner én uiteindelijk ook voor de financiën”, aldus Joosten.

Maar ook wanneer specialistische hulp nodig is, wil de gemeente beter kunnen sturen. Daarbij wordt gekeken naar de inzet, de duur en het resultaat van ondersteuning. Joosten noemt het voorbeeld van jeugdhulp. “Bij jeugd hangen we soms te lang boven een gezin. We zijn niet goed in loslaten als we zien dat het eigenlijk wel weer gaat.”

Volgens haar moet de gemeente vaker durven beoordelen wanneer ondersteuning voldoende is geweest. “Plat gezegd: de rekening komt wel door. De vraag is wanneer het goed genoeg is. We moeten durven zeggen dat het goed genoeg is en niet te lang in dure trajecten blijven hangen.”

Dat betekent volgens Joosten niet dat inwoners straks minder hulp krijgen. “Ik ben ervan overtuigd dat het goedkoper kan, maar dan moet het wel anders. We moeten financieel gezonder worden zonder dat dit ten koste gaat van onze inwoners en de hulp en ondersteuning die zij nodig hebben.”

Raad betrekken in proces

Begin augustus is het project kostenbeheersing sociaal domein gestart. De gemeente brengt eerst de ontwikkeling van de uitgaven, de belangrijkste kostenstijgingen, aantallen cliënten, zorgzwaarte en bestaande verplichtingen in kaart. Daarna worden mogelijke maatregelen uitgewerkt.

Het college wil de raad nadrukkelijk bij dat proces betrekken, zeker omdat dit jaar veertien van de 25 raadsleden nieuw zijn. Op 7 oktober krijgen raadsleden tijdens een informatiebijeenkomst een brede toelichting op het sociaal domein, de financiële opgave en de eerste contouren van de nieuwe visie. “We willen alles voor de raad op een rij zetten en stap voor stap meenemen: wat hebben we, wat is er nodig en waar zitten de onderliggende problemen?” zegt Joosten.

De gemeente gaat de komende maanden ook in gesprek met externe partners en andere beleidsterreinen. Zo wordt gekeken naar de samenhang met onder meer wonen, werk, veiligheid en leefbaarheid. Ook maatschappelijke organisaties worden betrokken. “Dit moet je met z’n allen doen”, vindt Joosten. “Je ziet in heel Nederland dat de kosten de pan uit reizen. Iedereen moet hier mee aan de bak.”

Het plan van aanpak voor de kostenbeheersing moet in januari 2027 klaar zijn. De eerste concrete voorstellen kunnen vervolgens worden meegenomen richting de Kadernota 2027-2030. De structurele keuzes moeten uiteindelijk onderdeel worden van de Kadernota 2028-2031.