Spoorcapaciteit haven kan beter benut

MOERDIJK - Havenbedrijf Moerdijk werkt samen met ProRail aan een pilot voor een zogenoemde neutrale railfeeder. Daarmee moet het spoorvervoer binnen het havengebied efficiënter worden georganiseerd. Het doel is om de beschikbare spoorcapaciteit beter te benutten en het aantal spoorbewegingen te kunnen laten groeien van 50 naar 150 per week. Dat komt neer op 6.750 treinbewegingen per jaar.

De neutrale railfeeder moet de laatste kilometers van het spoorvervoer in het havengebied gaan verzorgen. Het gaat om het traject tussen het overnamepunt bij Lage Zwaluwe en de bedrijven en terminals op het haventerrein. Nu regelen verschillende railvervoerders deze ritten afzonderlijk.

In het havengebied zijn momenteel acht railvervoerders actief. Zij plannen ieder hun eigen tijdslots met de verkeersleiding van ProRail. Omdat het havengebied geen centraal bediend spoorgebied is, is er volgens Havenbedrijf Moerdijk beperkt overzicht over de verschillende spoorbewegingen. Wanneer een transport bijvoorbeeld uitvalt of eerder klaar is, kan een vrijgekomen tijdslot niet altijd door een ander transport worden gebruikt. Daardoor blijft spoorcapaciteit onbenut.

Eén partij

Met een neutrale railfeeder wil Havenbedrijf Moerdijk de lokale spoorbewegingen voortaan door één onafhankelijke partij laten organiseren. Die partij moet de ritten tussen Lage Zwaluwe en de bedrijven en terminals op elkaar afstemmen. Volgens het havenbedrijf kan daardoor efficiënter met de beschikbare spoorcapaciteit worden omgegaan. Ook moet het kosten kunnen besparen en de planning verbeteren. Daarnaast ontstaat één aanspreekpunt voor zowel de bedrijven in de haven als ProRail. Bij verstoringen moet de railfeeder sneller kunnen schakelen, omdat één partij het overzicht heeft over de lokale spoorbewegingen.

Havenbedrijf Moerdijk werkt sinds 2022 aan het concept. Daarbij wordt onder meer gekeken naar ervaringen in Duitse havens, waar vergelijkbare Hafenbahn-concepten worden gebruikt. Ook worden ondernemers in het havengebied bij de planvorming betrokken. In 2024 en 2025 sprak het havenbedrijf met verschillende bedrijven over de plannen. Zij zijn volgens het havenbedrijf enthousiast, maar vinden het ook spannend dat zij mogelijk met een andere railvervoerder gaan werken. Ondernemers kunnen daarom eisen en voorwaarden aandragen voor de toekomstige aanbesteding.

Duurzamer spoor

De neutrale railfeeder moet uiteindelijk zo duurzaam mogelijk worden uitgevoerd. Hybride of elektrische locomotieven zijn daarvoor volgens het havenbedrijf het meest geschikt. Omdat deze locomotieven momenteel nog schaars en duur zijn en toelatingstrajecten lang kunnen duren, wordt de pilot gestart met diesellocomotieven. De nieuwe vervoerder moet onder meer kunnen rangeren en met locomotieven zonder bovenleiding vanaf Lage Zwaluwe het havengebied kunnen bereiken. Voor de pilot zijn aanpassingen in wet- en regelgeving nodig, zodat machinisten en locomotieven zonder volledige landelijke bevoegdheid op het haventerrein kunnen rijden.

Als dat traject voldoende is gevorderd, wil Havenbedrijf Moerdijk volgend jaar een aanbesteding uitschrijven. De pilot moet in 2028 van start gaan. “Met een neutrale railfeeder maken we het spoorvervoer in de haven slimmer, flexibeler en duurzamer, zodat we kunnen groeien zonder extra ruimte nodig te hebben en infrastructuur aan te leggen”, zegt Paul Dirix, CEO van Havenbedrijf Moerdijk.