Stadsdichter Weterings en Bergse fotograaf bundelen krachten en eren omgekomen Canadese onderofficier

WOUWSE PLANTAGE - “Hij was echt een oorlogsheld. Voor zijn heroïsche daden is hij tijdens de Tweede Wereldoorlog twee keer onderscheiden,” vertellen stadsdichter van Roosendaal Ivo Weterings uit Wouw en fotograaf Armand Kertzman uit Bergen op Zoom. Samen vatten zij het idee op om zich te verdiepen in het verhaal van Samuel Moses “Moe” Hurwitz. Weterings schreef een gedicht over hem en Kertzman voegde met een combinatie van oude en nieuwe foto’s beeld toe aan het verhaal. “Zijn leeftijd viel ons op, daar begon het eigenlijk,” refereert Weterings aan de 25-jarige leeftijd waarop Hurwitz op 28 oktober 1944 in een Duits ziekenhuis in Dordrecht stierf.

Hurwitz, geboren en getogen in Montreal, was een getalenteerde sporter en werd uitgenodigd door de Boston Bruins om voor hen te spelen. Mede door zijn Joodse achtergrond koos hij er echter voor om zich bij het Canadese leger aan te sluiten toen de oorlog uitbrak. “Er lag een succesvolle sportcarrière voor hem in het verschiet, maar toch besloot hij die te verruilen voor het leger.” Zijn broer diende ook in het Canadese leger en was al uitgezonden naar Europa. Zijn eerste onderscheiding kreeg hij in Frankrijk. Hurwitz ontving op 8 augustus 1944 het Military Medal voor zijn moed tijdens de slag om Falaise. Als tweede in bevel van een tankeenheid leidde hij een succesvolle aanval op Duitse stellingen, ondanks beperkte ondersteuning en mankracht. Zijn acties maakten de weg vrij voor verdere geallieerde vooruitgang.

Slag om de Schelde in Nederland

Op 12 september 1944 onderscheidde Hurwitz zich opnieuw, dit keer tijdens de Slag om de Schelde, waar hij een belangrijke rol speelde bij het innemen van het treinstation van Philippine. Hij leidde persoonlijk de aanval op meerdere Duitse machinegeweren en nam 25 vijanden gevangen. Voor deze dappere actie ontving hij de Distinguished Conduct Medal, de op één na hoogste onderscheiding voor onderofficieren.

Op 24 oktober 1944, tijdens een nachtelijke aanval bij Wouwse Plantage, raakte Hurwitz omsingeld door Duitse troepen. Ondanks zware tegenstand vocht zijn eenheid dapper verder, maar uiteindelijk werd zijn tank uitgeschakeld. Hurwitz werd gevangen genomen en stierf op 28 oktober 1944 aan zijn verwondingen in een Duits ziekenhuis. Hij was 25 jaar oud.

Exact hetzelfde standpunt 

Weterings en Kertzman hebben foto’s geselecteerd die het laatste deel van Hurwitz’ route weergeven, maar ook een deel van de route die hij had kunnen volgen als hij niet was omgekomen. “Vervolgens ben ik met mijn camera naar die plekken gegaan en vanuit exact hetzelfde standpunt heb ik ook een foto gemaakt. Dat was wel een uitdaging. Zo heb ik bij mensen aangebeld, ons project uitgelegd en gevraagd of ik vanaf een bepaalde verdieping uit het raam een foto mocht maken.” Uiteindelijk heeft Kertzman de oude en nieuwe foto als het ware over elkaar heen gelegd.

Het gedicht wordt op 1 en 2 november door Ivo Weterings voorgelezen, op het Canadese oorlogskerkhof en bij het monument in Wouwse Plantage. Op 1 november leest hij het ook in het Engels voor, omdat er dan een groot aantal Canadezen naar de begraafplaats komen. “De juiste Engelse woorden vinden was best lastig. Je wilt toch het ritme van het gedicht bewaren, maar ik heb gelukkig van meerdere kanten hulp gehad,” besluit Weterings.

Ontzettend dankbaar

Het uitpluizen van alle details was een flinke zoektocht voor Weterings en Kertzman. Niet alleen online bronnen werden geraadpleegd. “We hebben contact gehad met een journalist uit Canada. Die wist ons ook het nodige te vertellen. Verder zijn we uiteindelijk in contact gekomen met nabestaanden van ‘Moe’ Hurwitz.” Kertzman pakt zijn telefoon erbij en zoekt in de mailbox naar het laatste contact dat ze hebben gehad met nichten van Hurwitz. “Ze zijn zo ontzettend dankbaar, dat is mooi. Ze vinden het heel bijzonder dat het verhaal niet verloren gaat en zijn geroerd dat hij op deze manier wordt herdacht. ‘Gedood voor de goede zaak’,” zo laat Kertzman de laatste mail zien.