‘In dialect kan iemand zijn gevoel beter uiten’

SPRUNDEL - Nestor van het Sprundels dialect is ongetwijfeld Adrie van Ginneken uit het gelijknamige dorp. Elk jaar organiseert Dorpswerk Sprundel, in samenwerking met Heemkundekring Onder Baronie en Markiezaat, een dialectbijeenkomst. Dit jaar vindt deze plaats op zondagmiddag 12 maart in Dorpshuis De Trapkes. Een bijzondere editie want Van Ginneken doceert het Sprundels dialect voor de twintigste keer.

Als geboren en getogen Sprundelaar vindt Van Ginneken het belangrijk dat zijn volkstaal bewaard blijft. “Het dialect is ouder dan het Algemeen Beschaafd Nederlands (ABN). Vóór de zeventiende eeuw, waarin het ABN onder andere vanwege de boekdrukkunst werd geïntroduceerd, waren vooral de zuidelijke dialecten bepalend. Het Antwerps had hierop een dominante invloed.” Hij vervolgt: “Iedere streek heeft zijn eigen dialect. Bijzonder te vermelden is dat er op elke tien kilometer in de zuidelijke Nederlanden een andere volkstaal wordt gesproken.” Van Ginneken werkte in het onderwijs. Zijn passie voor de streektaal deelde hij graag met zijn leerlingen. “In de laatste schoolweek voor de vakantie liet ik ze kennis maken met het Sprundelse vocabulaire,” waarbij hij argumenteert: “Een onderzoek uit Limburg toont aan dat leerlingen die ook dialect spreken bovengemiddeld presteren bij het leren van een vreemde taal. Ze zijn taalgevoeliger.” De eerste dialectavond vond plaats in 2003. “Dat was nog in de oude Trapkes. Later werd deze activiteit verplaatst naar de middag. Meestal hebben we een gastspreker. Dit jaar heten we schrijver-journalist Paul Spapens welkom. Naast het Brabants dialect neemt hij ons mee naar een typische volkscultuur; de voordrachten tijdens bruiloften en partijen die hun oorsprong hebben in de zestiende eeuw. In het Brabants ‘Stukskes’ genaamd. Kenmerkend van deze ‘Stukskes’ is dat ze altijd in het dialect en Nederlands werden gebracht. Spapens geeft hiervan een aantal voorbeelden.” Het ludieke filmpje ‘De Boetepreek’ in de oude kerk met Sprundelse acteurs maakt deel uit van de dialectmiddag. “Waarbij een pastoor de kerkgangers vermanend toespreekt met als doel een donatie in het offerblok. En natuurlijk de bijdrage van bekende Sprundelaren die traditiegetrouw het publiek laat genieten van het Sprundels dialect.” De middag heeft een interactief karakter: “Met het Klein Dictee der Sprundelse Taal en de uitslag van de Dialectkwis 2023. Deze vijftien vragen tellende quiz heeft in de Rucphense Bode gestaan en is te vinden via www.dorpswerksprundel.nl. Van Ginneken over de afgelopen negentien edities die hij heeft gepresenteerd: “Er zijn verschillende dialectgerelateerde onderwerpen gepasseerd en geïntroduceerd, zoals ‘t Sprundelèrke, de mooiste Sprundelse woorden; wiendflep, takkeleike en piekelo en het leesplangeske waarvan er inmiddels al tweeduizend zijn verkocht. Plus een dialectpagina op de website van Dorpswerk.” Hij tipt: “Misschien een aanrader als voorbereiding op het dictee.” Van Ginneken vervolgt: “Dialect is een echte taal, met een compleet stelsel van klank- en woordverschijnselen en zinstypen. In het dialect kunnen mensen hun gevoel beter uiten.” Tot slot de vraag aan de taalkenner; welk typisch Sprundels woord vonden de leerlingen in het basisonderwijs het leukst? Waarop hij zonder na te denken antwoordt: “N’n tiêt meej pielekes.” Bezoekers van de dialectmiddag betalen vijf euro entree en ontvangen een consumptie. Aanvang 13.30 uur in Dorpshuis De Trapkes in Sprundel.