Veilig online shoppen tijdens de feestdagen: Tips om oplichters te ontmaskeren

In Steenbergen ontvangt de politie steeds meer meldingen van mensen die zijn opgelicht door frauduleuze webwinkels. Tijdens de feestdagen en de drukte rond cadeau-aankopen maken oplichters extra gebruik van deze situatie. Gijs van der Linden van het Landelijk Meldpunt Internetoplichting (LMIO) merkt op dat vooral in de periode van november tot en met januari het aantal aangiftes sterk stijgt. Sinds de coronaperiode is er een verandering in de manier waarop online aankoopfraude plaatsvindt. Eerst gebeurde dit voornamelijk op online marktplaatsen zoals marktplaats.nl, maar nu worden burgers steeds vaker opgelicht via webwinkels. 

Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) tonen aan dat aankoopfraude de meest voorkomende vorm van online fraude is. In 2022 werd ongeveer zes procent van alle bestelde en betaalde producten of diensten nooit geleverd. Kleding, sportartikelen, schoenen, en accessoires werden in 30 procent van de gevallen niet geleverd, terwijl elektronica of huishoudelijke apparatuur in 14 procent van de gevallen ontbrak. Computerapparatuur, tablets, mobiele telefoons en bijbehorende accessoires werden vaak besteld maar in 9 procent van de gevallen niet ontvangen.

Aangiftes

“Jaarlijks zijn er veertig- tot vijftigduizend aangiftes van aan- en verkoopfraude.” zegt Van der Linden. “En we vermoeden dat dit slechts een derde van het werkelijke totaal is. Vaak gaat het om kleine bedragen, dus doen mensen geen aangifte. Als je kijkt naar gedigitaliseerde criminaliteit is dit echt de bulk.”

Het LMIO ziet elk jaar vooral rond de ‘feestmaanden’ een flinke stijging van het aantal aangiftes van webwinkelfraude. Volgens Van der Linden is het daarbij opvallend dat online oplichters steeds vaker gebruikmaken van buitenlandse bankrekeningen en buitenlandse payment service providers (psp’s). “Dat kan te maken hebben met het feit dat politieteams in het hele land meer webwinkelfraudezaken gedraaid hebben. Hiervoor werken wij in Nederland goed samen met de banken en psp’s. Bij een derde melding over een bepaald rekeningnummer wordt de bank geïnformeerd en kunnen we de fraudeurs de pas afsnijden. Daarom is het echt noodzakelijk om aangifte te doen. We zijn nu ook hard bezig om dergelijke informatie te delen met psp’s in het buitenland.’

Doe onderzoek

Intussen blijft het als consument opletten wat je doet. Van der Linden: ‘Tijdens de feestdagen zijn mensen vaak gehaast om cadeaus te kopen. Dit maakt hen kwetsbaarder voor oplichting. We zien jaarlijks alleen al 8000 aangiften van mensen die zijn benadeeld via Instagram. Dat is bijvoorbeeld die sneaker die voorbijkomt voor die net iets te mooie prijs. Maar dan zit je lekker thuis en flitst zoiets voorbij en druk je te snel op die Instagramlink, zonder eerst te controleren of af te vragen: wat is dit voor een website? Hebben anderen hier ervaringen mee? En dan is het zo gebeurd! Ook hier is de boodschap: als je een webshop niet kent, neem dan even de tijd om de betrouwbaarheid te controleren voordat je iets bestelt. Raadpleeg recensies en let op de genoemde waarschuwingssignalen.