Pieter Korst, voorzitter ZLTO Steenbergen: 'Land- en tuinbouwers hebben een heel zuinig jaar'

STEENBERGEN - Als geen ander weet Pieter Korst, voorzitter van de ZLTO-afdeling Steenbergen en Bergen op Zoom, wat de effecten van het coronavirus en de daaruit vloeiende maatregelen hadden (en hebben) op de land- en tuinbouwers in het gebied.

"Toen de coronacrisis uitbrak hadden we heel snel te maken met een enorme vraaguitval", vertelt Korst. "De horeca ging dicht en evenementen werden afgelast." Eerst tot 1 juni, later tot 1 september. In het begin was er nog sprake van een run op de supermarkten, wat bij bepaalde producten juist wél voor extra vraag zorgde. "Maar voor een aantal specifieke gewassen of producten die we in de land- en tuinbouw telen, viel de vraag eigenlijk van de ene op de andere dag weg. Vooral de sierteelt heeft daar mee te maken gehad. Weliswaar is dat in ons gebied niet zo'n brede tak, maar landelijk wel."

Frietaardappelen

In Steenbergen is met name sprake van heel veel akkerbouw. "Waar we direct mee te maken kregen was de vraag die wegviel naar frietaardappelen." Pieter Korst kan het weten. Hij is zelf akkerbouwer en teelt ze zelf ook. "Mensen mogen niet meer naar restaurants en de evenementen, waar veel friet wordt verkocht, zijn ook van de agenda gehaald natuurlijk. Dat heeft wel tot grote problemen geleid."

Voor de meeste akkerbouwers zijn aardappelen het belangrijkste gewas. Daarmee wordt het meeste inkomen verdiend. "Hier zitten we op kleigrond en worden aardappelen traditioneel wat langer bewaard. De kwaliteit ervan is zo goed dat we ze wel tot juni, soms juli, kunnen bewaren. Dat gebeurt dan ook veel", legt de ZLTO-voorzitter uit.

Kostendekking

Nu de vraag is weggevallen, liggen in heel Nederland zo'n anderhalf miljoen ton aan aardappelen in opslag. Ongeveer een miljoen ton daarvan gaat niet verwerkt worden, zo is de inschatting. "Dus ook in ons gebied betekent dit dat schuren vol zitten met aardappelen waar geen vraag meer naar is. Dat zal uiteindelijk veelal in het veevoer belanden."

Gelukkig is het probleem sectorbreed opgepakt door de LTO, de landelijke tuinbouworganisatie, die daarover met het ministerie in gesprek is gegaan. "Daar is in elk geval een regeling voor gekomen in de vorm van een kostendekking. Dan krijg je een beperkte uitkering, maar dan heb je in ieder geval iets van de kosten terug. Maar uiteindelijk leidt deze hele coronacrisis wel tot een enorme terugval in het inkomen voor dit jaar. Dat is voor veel landbouwers een feit."

Zuinig jaar

De meeste zullen het wel overleven, schat Korst in. "Maar de marges in de land- en tuinbouw zijn traditioneel niet heel erg vet. Het betekent dat je een heel zuinig jaar hebt en misschien komend jaar ook wel, omdat deze crisis vermoedelijk nog wel doorwerkt tot in 2021. Dat overleeft men wel, maar het zet wel een enorme rem op je bedrijfsontwikkeling."

Planten

Heel veel akkerbouwers waren eigenlijk al weer aardappelen aan het planten voor komend jaar. "Maar we weten natuurlijk niet hoe bijvoorbeeld de horeca er over een half jaar of over een jaar voor staat. Het kan best wel zijn dat we ze tegen beter weten in hebben geplant. Het is maar de vraag of de aardappelen volgend jaar wel afgenomen gaan worden. Sommige akkerbouwers hebben er een klein beetje rekening mee gehouden, door iets minder uit te planten. Er is ook wat meer graan gezaaid in plaats van andere gewassen." 

Arbeidsmigranten

Een ander probleem speelde in de fruitteelt - en glastuinbouwsector, waar heel veel gebruik wordt gemaakt van arbeidsmigranten. Pieter Korst: "Daar was de eerste zorg of men wel voldoende handjes kon krijgen. Er waren toch best wel wat medewerkers die in allerijl vertrokken naar bijvoorbeeld Polen, omdat daar de grenzen dicht gingen. Als je die mensen niet hebt, kun je sowieso niets oogsten. Dat is wel essentieel in je bedrijf." De laatste stand van zaken hierin weet Korst niet exact. "Ik weet wel dat er initiatieven zijn geweest om horecapersoneel met 0-uren contracten of flexibele contracten, die ineens ook geen werk meer hadden, met een soort omscholing in de glastuinbouw werkzaam te laten worden. En ik heb begrepen dat daar ook wel gebruik van is gemaakt."

Lokaal

Biedt de coronacrisis ook nog voordelen voor de sector? "Wat je wel ziet is dat er meer vraag is naar lokaal voedsel. Consumenten zien goed in dat zij de lokale ondernemers moeten steunen door bij hen in te kopen. Het is nooit verkeerd om voedsel van dichterbij te halen. Op de een of andere manier zet zo'n coronacrisis mensen aan het denken. Dus leden van de ZLTO die bijvoorbeeld aan huis ook een winkeltje runnen, merken wel dat er extra vraag is naar lokale producten. Het bestellen bij de boer zogezegd. Daar is ook wel wat meer reclame voor gemaakt in deze tijd door de ZLTO. En er is ook een landelijk initiatief, Support Your Locals."