Historisch smidsklokje ondergaat een grondige onderhoudsbeurt

OUD-VOSSEMEER – Het tussen 1780 en 1786 door de smid Johannes Verkerke gemaakte smidsklokje, dat al ruim twee eeuwen de gevel van de smederij aan de Raadhuisstraat siert, is momenteel in onderhoud. Ook de ornamenten en de open rechthoekige kast met zijn voorstelling ondergaan een grondige onderhoudsbeurt. De huidige bewoners Irene Laros en Willem de Jong willen graag de historische waarde van het uurwerk en de achtergrondschildering opnieuw zichtbaar maken. Aan de rij met bezienswaardigheden in Oud-Vossemeer, waartoe onder meer het Ambachtsherenhuis, het monument De Vier Vrijheden, de Hervormde kerk, de travalje en de molen De Jager behoren, ontbreekt ook het smidsklokje niet. Vele generaties zijn met het boeiende tijdmechaniek opgegroeid. Samen met gemeentearchivaris Fred van den Kieboom doken Willem (34) en Irene (33) de geschiedenis in van het rijksmonument met de smeedijzeren windvaan, bijzondere speeluurwerk, houten figuurornamenten en een achtergrondvoorstelling met een molen, wachthuisje, handkar en bomen. "Het is niet helder waarom Verkerke de klok heeft gemaakt. Het had geen functie. Mogelijk ambieerde Verkerke meer dan alleen de ambacht van hoefsmid en dat hij, zo excentriek als hij was, dus uurwerken is gaan maken. Hij maakte bijvoorbeeld een staande klok met daarop een smederij. Via veilinghuis Sotheby's is die van eigenaar gewisseld. Zijn uurwerken staan bekend om de mechanische eigenaardigheden", aldus Willem. Het smidsklokje is onder handen genomen door Rien de Graaff uit Stavenisse. De gepensioneerde klokken- en horlogemaker haalde het smidsklokje uit elkaar en stuitte eveneens op een apart mechaniek. "Zijn tafel lag vol met wieltjes. We vertrouwen er op dat hij weet waar alles hoort." Gereinigd "Het uurwerk heeft zeker tien jaar niet meer gewerkt. Het moet volledig gereinigd en opnieuw afgesteld worden, maar nu worden wel de mooie en duurzame materialen die Verkerke gebruikte weer zichtbaar", vertelt Willem vol bewondering. Zelf buigt hij zich over het schilderwerk van de achtergrondkast aan de gevel. "Ongeveer elke tien tot vijftien jaar veranderde de voorstelling iets. Vooral de bomen en molen ondergingen aanpassingen. Daarnaast waren de lijnen erg vaag." Willem volgt een oudere afbeelding en geeft de molen - waarschijnlijk molen De Vos - weer een dichte voet. De handkar van de scharensliep krijgt klare lijnen voor duidelijk onderscheid. Willem gaat uit van hetzelfde kleurenpallet als toen de kast in 1980 werd gerestaureerd. "Het lukte om alle kleuren te herleiden, maar er is sprake van meer contrast. Dat past beter bij de rest van het monument." De houten ornamenten - de heraut, scharensliep en man met de hamer - worden door Irene opgeknapt. Documentatie Naast de tijdrovende onderhoudsbeurt wordt er documentatie aangelegd. "Er is een technische tekening beschikbaar en de achtergrondvoorstelling is beschreven. Vooral voor het dorp willen we de waarde van het smidsklokje accentueren." Irene en Willem zijn er content mee dat ze de voormalige smidswoning en al haar historische schatten op duurzame wijze kunnen opknappen en behouden. "Wij zijn net als Verkerke wat excentriek en voelen ons met hem verbonden. Voor iemand met een poppentheater heeft een woning met een mechanisch poppenspel gewoon zo moeten zijn", meent Irene. Alle uren die zij, Willem en anderen erin steken is vrijwilligerswerk. De herstelonkosten worden bekostigd door de vereniging Van 't Hof-Quist. Het verenigingsbestuur deelt het belang van het historiebehoud voor de huidige en volgende generaties. BIJDRAGE JOSIEN MATHLENER