Megaklus Krammersluizen in Philipsdam: ‘Tijd om de boel flink aan te pakken’
Door: Olaf Knook AlgemeenSINT PHILIPSLAND - Een enorme bok torent boven het water van het Volkerak uit. Voorzichtig wordt de metalen kolos van 340.000 kilo opgetild: de reservedeur van de Krammersluizen. Daarmee is de grootschalige renovatie van een van de belangrijkste waterwerken van Zuidwest-Nederland begonnen
“Het was een logistieke operatie van de bovenste plank”, vertelt Olivier Elseman, omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat. “De kraan kwam uit Rotterdam, de ponton moest exact op tijd liggen en alles moest kloppen met het weer. Je tilt zo’n deur niet zomaar op - dat doe je alleen als echt alles meezit. Gelukkig hadden we prachtig weer.”
De actie markeert het begin van een meerjarig project dat de Krammersluizen toekomstbestendig moet maken. De sluizen, gelegen tussen het zoete water van het Volkerak en het zilte water van de Oosterschelde, zijn al sinds 1987 in gebruik. “We hebben het over een complex dat meer dan 35 jaar dag en nacht dienst heeft gedaan”, zegt Elseman. “Dan komt er een moment dat onderdelen gewoon aan het einde van hun levensduur zijn. Het is tijd om de boel flink aan te pakken.”
Tekst gaat verder onder de foto.
De transport van de reservedeur - Foto: Evert van Moort
Met de tent open
De Krammersluizen vormen een belangrijk onderdeel van de Philipsdam die deel uitmaakt van de Deltawerken, het Nederlandse verdedigingssysteem tegen hoogwater. Ze verbinden Rotterdam met Antwerpen, maar zijn ook de toegangspoort voor pleziervaarders die richting Zeeland varen. “Nederland is een waterland en transport over water is nog altijd de ruggengraat van onze economie”, zegt Elseman. “Maar ook voor de recreatievaart zijn de Krammersluizen belangrijk. Als je met je zeilboot naar Zeeland vaart, passeer je hier als eerste.”
Het complex is indrukwekkend: twee grote duwvaartsluizen voor de beroepsvaart, twee kleinere jachtsluizen voor recreanten en een basculebrug die deel uitmaakt van de doorgaande route. Al die onderdelen worden in de komende jaren onder handen genomen. “We renoveren de sluizen, de brug en alle technische installaties”, vertelt Elseman. “Dat doen we terwijl al het verkeer doorgaat. Wij noemen dat: werken met de tent open.”
De uitdaging is duidelijk: het waterverkeer moet doorgaan terwijl het werk in volle gang is. Dat vraagt om overleg met de scheepvaartsector, want afsluitingen zijn onvermijdelijk. “We hebben met de beroepsvaart afgesproken dat we kiezen voor een paar grote stremmingen in plaats van veel kleintjes”, legt Elseman uit. Voor de duwvaartsluizen wordt gerekend op stremmingen van zo’n twaalf weken per keer, voor de jachtsluizen ongeveer drie maanden. “Dat is fors” erkent Elseman. “Maar door duidelijke communicatie weten schippers waar ze aan toe zijn. We informeren ze tijdig over wachttijden en omvaarroutes. Zij hebben er net als wij belang bij dat het werk goed wordt uitgevoerd.”
Bellenscherm
De reservedeur die vorige week werd gehesen, fungeert als startsein voor de grote renovatie. In een loods in Vlissingen wordt de deur volledig gereviseerd en aangepast aan het nieuwe systeem voor zoet-zoutscheiding. “We noemen dit de hartslag van het project”, zegt Elseman. “De deur wordt aangepast aan een nieuwe techniek met een bellenscherm. Dat systeem gebruikt luchtbellen om het zoute water tegen te houden. Zo besparen we energie en beschermen we het zoete water in het Volkerak.”
Naast de revisie van de deuren worden ook kabels, besturingssystemen en technische installaties vernieuwd. De bediening van de sluizen zal straks volledig op afstand gebeuren. “Dat betekent nieuwe kabels, nieuwe camera’s, nieuwe masten - eigenlijk alles wat je niet ziet, maar wat wel nodig is”, aldus Elseman.
Tekst gaat verder onder de foto.
De transport van de reserevdeur - Foto: Evert van Moort
Vismigratie
De Krammersluizen liggen midden in een gevoelig gebied, ingeklemd tussen drie Natura 2000-gebieden. Die ligging maakt het project extra bijzonder. “We zitten letterlijk tussen zoet en zout, tussen economie en natuur”, vertelt Elseman. “Dat maakt het niet alleen technisch uitdagend, maar ook maatschappelijk relevant. We moeten de belangen van scheepvaart, recreatie en natuur voortdurend in balans houden.”
Een van de maatregelen die natuur ten goede komt, is de aanleg van een vismigratiemiddel. Hierdoor kunnen vissen beter trekken tussen de Oosterschelde en het Volkerak. “Dat is winst voor de ecologie”, zegt Elseman. “We dragen niet alleen bij aan de economie, maar ook aan de natuur. Dat vind ik persoonlijk heel mooi.”
Tweede generatie
De renovatie van het hele complex loopt tot en met 2028. Daarna volgt nog drie jaar onderhoud door dezelfde projectpartners, zodat eventuele ‘kinderziektes’ snel kunnen worden opgelost. Het project wordt uitgevoerd door aannemerscombinatie ZEEKR met BESIX NL, BESIX Unitec, Croonwolter&dros, DEMAKO, Iemants (Smulders) en Bosch Rexroth.
“Na deze renovatie kan het complex weer zeker vijftig jaar mee”, zegt Elseman. “We brengen het naar de maatstaven van nu: veilig, duurzaam en klaar voor bediening op afstand. Eigenlijk bouwen we voort op wat onze voorgangers in de jaren tachtig hebben gemaakt. Wij maken nu de tweede generatie van de Krammersluizen.”
Voor Elseman is het project meer dan alleen techniek. “Het is een eer om te mogen werken aan een onderdeel van de Deltawerken”, zegt hij met zichtbare trots. “De Deltawerken zijn gebouwd om het zuidwesten van Nederland droog te houden. Dat wij nu mogen zorgen dat die werken klaar zijn voor de toekomst, dat voelt bijzonder.” Hij glimlacht even. “En het mooie is: we staan pas aan het begin. De reservedeur is van de kant, de eerste grote stap is gezet. Nu bouwen we rustig verder, met de tent open.”
