Gerestaureerd praalgraf terug in Stavenisse: ‘Meer dan alleen steen en marmer’
Door: Olaf Knook AlgemeenSTAVENISSE - Het grafmonument van Hieronymus van Tuyll van Serooskerke is terug in de Hervormde Kerk van Stavenisse. Na een restauratie van meerdere jaren werd het marmeren praalgraf afgelopen vrijdag onthuld. Ook werd stilgestaan bij de onderscheiding van Rien de Graaf en het overlijden van Tim Kemperman.
Hieronymus van Tuyll van Serooskerke was ambachtsheer van Stavenisse en heeft in de zeventiende eeuw veel voor het dorp betekend. Na zijn overlijden in 1669 gaf zijn vrouw Margaretha de opdracht aan beeldhouwer Rombout Verhulst voor een kostbare graftombe. Voor dit praalgraf werd achter de preekstoel in de Hervormde Kerk een kapel ingericht. Verhulst geldt als een van de bekendste beeldhouwers van zijn tijd en maakte ook het praalgraf van Michiel de Ruyter in Amsterdam. Het grafmonument van Hieronymus van Tuyll van Serooskerke wordt beschouwd als ‘De Nachtwacht van Verhulst’. Op de achterwand achter de tombe hangen de familiewapens en in het midden is een gedenksteen met een grafschrift.
Na ruim 350 jaar vertoonde het witte marmer van de graftombe op meerdere plekken schade, zoals vlekken, verkleuring, schilfering en zogenoemd ‘versuikeren’. Door de jaren heen heeft het monument meerdere keren onder zeewater gestaan, zoals tijdens de Watersnoodramp. Uit onderzoek bleek dat restauratie noodzakelijk was.
Amsterdam
Het grafmonument werd eind 2022 gedemonteerd en in delen vervoerd naar een gespecialiseerd atelier in Amsterdam. De restauratie nam meerdere jaren in beslag en kostte ongeveer 600.000 euro. Dat geld kwam onder meer van de provincie Zeeland, de gemeente Tholen en verschillende fondsen. Een belangrijke doorbraak kwam met een gift van de Vereniging Rembrandt van 100.000 euro. Ook de Duitse overheid droeg financieel bij, omdat de frontplaat van het grafmonument in Duitsland werd gerestaureerd. Afgelopen vrijdag werd het gerestaureerde grafmonument onthuld.
Tekst gaat verder onder de foto.
De onthulling van het grafmonument achter de preekstoel in de Hervormde Kerk - Foto: Remie Kranendonk | reemfoto
Littekens
Frits Scholten van het Rijksmuseum is onder de indruk van het resultaat van de restauratie. “Vier jaar geleden troffen we dit monument in een instabiele staat aan. Het is nu fantastisch geworden”, zegt de conservator. Hij volgde de werkzaamheden op afstand. “Rombout Verhulst kon iets doen met marmer wat niemand anders kon. Zijn werk grijpt mij echt.” Ook gedeputeerde Harry van der Maas (cultureel erfgoed) sprak in de kerk van een bijzonder resultaat: “Het grafmonument is niet alleen van grote schoonheid, maar vertelt ook een verhaal. Het is meer dan alleen steen en marmer. Helaas waren de littekens van het water zichtbaar geworden. Ik ben blij dat zoveel mensen hun schouders eronder hebben gezet om dit belangrijke Zeeuwse erfgoed te behouden. Dit monument verbindt generaties.”
Beeldhouwer Tim Kemperman uit Bergen op Zoom heeft de voltooiing niet meer mogen meemaken. Hij was betrokken bij de restauratie van het grafmonument, maar overleed onverwacht vlak voor Kerst van 2025 op slechts 51-jarige leeftijd. In de Hervormde Kerk werd stilgestaan bij zijn overlijden. Verschillende sprekers spraken hun waardering uit voor Tim en zijn familie, die ook aanwezig waren. Zij hebben er mede voor gezorgd dat de restauratie toch kon worden afgerond.
Tekst gaat verder onder de foto.
Burgemeester Marleen Sijbers speldt een lintje op bij Rien de Graaf - Foto: Remie Kranendonk | reemfoto
Onderscheiding
Burgemeester Sijbers reikte vrijdagmiddag in de kerk ook een Koninklijke onderscheiding uit aan Rien de Graaf. Hij zet zich al ruim 45 jaar in voor de SGP-afdeling Stavenisse, eerst als bestuurslid van de kiesvereniging en later als comitélid. Daarnaast is hij al twintig jaar betrokken bij het gemeentearchief van de gemeente Tholen. Van 2011 tot 2022 vervulde De Graaf de functies van secretaris en penningmeester binnen het college van kerkrentmeesters van de Hervormde Kerk in Stavenisse. Ook daarna bleef hij actief binnen de kerk, met bijzondere aandacht voor de restauratie van het grafmonument.
Sander Snoep volgde het hele proces en maakt een documentaire over de restauratie. Wanneer de film voor het eerst te zien zal zijn, is nog niet bekend.
