Grootste zonsverduistering sinds 1999 op 12 augustus ook boven Woensdrecht te zien

Wie op woensdagavond 12 augustus de hemel in de gaten houdt, maakt een bijzonder schouwspel mee. Boven Nederland vindt dan de grootste gedeeltelijke zonsverduistering in decennia plaats: de maan bedekt op het hoogtepunt zo’n 88 tot 90 procent van de zon. Een dergelijk groot deel van de zon verdween voor het laatst tijdens de bekende zonsverduistering van 11 augustus 1999.

Hoe laat en waar te zien

De eclips begint rond 19.15 uur, wanneer de maan langzaam de rechterrand van de zon begint te bedekken. Het maximum volgt rond 20.11 uur, en rond 21.03 uur is het natuurverschijnsel weer voorbij - ongeveer tegelijk met zonsondergang. Omdat de zon op dat late tijdstip al laag aan de hemel staat, is een vrij en open zicht op de noordwestelijke horizon nodig om de verduistering goed te kunnen volgen.

Een heldere hemel is daarbij wel een voorwaarde. Bewolking kan het zicht op het spektakel volledig wegnemen, dus wie de eclips wil bekijken, doet er goed aan de weersverwachting in de dagen vooraf in de gaten te houden.

Niet volledig donker, wel indrukwekkend

Helemaal donker wordt het in Nederland niet: het gaat om een gedeeltelijke verduistering, geen totale. Voor een volledige zonsverduistering, waarbij de zon even helemaal verdwijnt achter de maan, moet gereisd worden naar het uiterste noorden van Spanje, een klein deel van Portugal, IJsland of Groenland. In de smalle band waar de eclips daar totaal is, duurt de volledige verduistering tot ongeveer 1 minuut en 40 seconden.

Toch is ook de gedeeltelijke versie boven Nederland uitzonderlijk. Vergelijkbare of grotere bedekkingen van de zon zijn vanuit Nederland pas weer te zien in 2081 en 2090. Op een volgende totale zonsverduistering, waarbij de zon in Nederland zelf volledig verdwijnt, is het wachten tot 7 oktober 2135.

Oogbescherming noodzakelijk

Oogartsen en astronomen waarschuwen nadrukkelijk: nooit zonder de juiste bescherming direct in de zon kijken, ook niet tijdens een eclips. Dat kan blijvende schade aan het gezichtsvermogen veroorzaken. Een speciale, gecertificeerde eclipsbril houdt de schadelijke uv- en infraroodstraling tegen. Een gewone zonnebril is niet voldoende. Ook door een verrekijker of telescoop kijken zonder speciaal zonnefilter is gevaarlijk. Wie geen eclipsbril heeft, kan het zonlicht ook indirect bekijken door het te projecteren op een vlak oppervlak.

Volop kijklocaties en activiteiten

Op meerdere plekken in het land worden speciale kijklocaties en activiteiten georganiseerd, met apparatuur en eclipsbrillen om het verschijnsel veilig te kunnen volgen. Universiteiten en sterrenwachten openen die avond hun deuren. De Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) en de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) houden een overzicht bij van kijklocaties en livestreams door het hele land.

Wie na de zonsverduistering nog niet genoeg heeft van het uitspansel, kan de nacht erna opnieuw naar boven kijken: dan bereikt de jaarlijkse meteorenzwerm Perseïden zijn hoogtepunt, met bij helder weer mogelijk tientallen vallende sterren per uur.