Bijzondere expositie ‘Wie kent wie?’ van start in De Weeghreyse

ZUNDERT - In museum De Weeghreyse in Zundert is tot en met 19 juni de unieke tentoonstelling ‘Wie kent wie?’ te zien. Arjan Bakx verzamelde en digitaliseerde meer dan duizend groepsfoto’s uit Zundert en omliggende dorpen, waarvan er tweehonderd zijn geselecteerd voor de expositie. Bakx vertelt hiermee een bijzonder verhaal over het sociale leven en de veranderende gemeenschappen van Zundert, Klein Zundert, Rijsbergen, Wernhout en Achtmaal , gezien door de ogen van haar inwoners.

De foto’s stammen uit een periode van bijna een eeuw en geven een indrukwekkend tijdsbeeld van verenigingen, bedrijven, vrijwilligers, sportclubs, muziekkorpsen, jubilea en andere groepen. De oudste foto’s dateren van rond 1930, de jongste zijn zo’n dertig jaar oud. Er zijn foto’s waar zes mensen op staan, maar ook groepsportretten met bijna 200 personen, waaronder een opvallende luchtfoto van een klassenfoto op het plein van de Sint Annaschool. Het idee voor de tentoonstelling ontstond tijdens een gesprek aan tafel met collega-samenstellers Ad van Hassel en Jac Jacobs. “Ik vroeg ooit op Facebook waar een tentoonstelling over moest gaan,” vertelt Arjan Bakx. “Daar kwamen weinig reacties. Al discussiërend kwamen we met zijn drietjes uit bij één constante factor door de tijd heen: mensen. Niet de gebouwen of straten vormen onze gemeenschap, maar de mensen. Zij zijn de constante in een veranderende wereld.” Foto’s tonen bijvoorbeeld een katholieke vrouwenvereniging met maar liefst 130 leden, een uitreiking van melkbrevetten, of een gouden bruiloft waarbij de hele buurt feestte.

Bijnamen

De tentoonstelling biedt niet alleen een nostalgische kijk op het verleden, maar doet ook een beroep op het geheugen van de bezoekers. Bakx: “Op de foto’s staan in totaal ruim 6.300 mensen. Maar bij veel foto’s weten we nog steeds niet wie erop staan. We nodigen bezoekers uit om ons te helpen: herken je iemand, weet je een naam of herinnering? Deel het met ons. Vaak zie je dat oudere mensen nog wel vaak bijnamen kennen. Een bijnaam hebben was vroeger heel gebruikelijk. Vaak werd zo’n bijnaam ook gekoesterd. Dat was ook de tijdsgeest, hè? Hoeveel mensen hebben er tegenwoordig nog een bijnaam? Bijna niemand meer.”

Utopie

Ook buiten de huidige expositie om gaan Bakx en de zijnen straks verder met het vastleggen van informatie. “Van de harmonie bijvoorbeeld hebben we over verschillende tijdsvakken van elke keer twintig jaar heel wat foto’s waar we graag meer over zouden willen weten. Eigenlijk wil je die het liefst helemaal benoemd hebben. Het is echter een utopie om te denken dat je zoiets eventjes op een zondagmiddag kunt doen. We willen straks daarom ook werksessies houden, bijvoorbeeld met oud-leden van de harmonie. Zodat de vereniging op die manier ook haar eigen geschiedenis mee documenteert,” zegt Bakx. 

‘Onzichtbare helden’

Dat van sommige verenigingen de historie moeilijker is terug te vinden, heeft ook een tragische oorzaak. Zo ging het archief van voetbalvereniging Zundert tweemaal in vlammen op: bij de brand van hotel Van Hassel, waar de vereniging thuis was, en later bij het theehuisje waar het via leden van de club herstelde archief was opgeslagen. De tentoonstelling richt zich expliciet op de ‘onzichtbare helden’ van Zundert, zoals thuiszorgmedewerkers en leden van de inmiddels alweer enkele generaties actief zijnde vrijwillige brandweer. “Maar ook leden van de kleindierenvereniging, mensen die nooit voor het voetlicht treden,” vult Arjan Bakx aan. “De gewone man en de gewone vrouw die dienstbaar zijn aan de samenleving.” 

Vervolg

Of de huidige collectie een redelijke afspiegeling van de maatschappij vormt door de tijd heen? “Ik denk het niet helemaal,” zegt hij. “Er komt echter een vervolg. Binnenkort gaan we weer verder met het scannen van aangeleverde foto’s. We willen de zogeheten ‘blinde vlekken’ graag invullen. Daarom hopen we dat mensen foto’s aanleveren die iets toevoegen, ook qua tijdvakken of sectoren.” Via de expositie hoopt Arjan Bakx zijn inspanningen om het lokale erfgoed te bewaren een extra impuls te geven. “We leggen nu vast wat anders verloren gaat,” besluit hij. “Als we deze verhalen nu niet verzamelen, weten we over dertig jaar niet meer wie er op die foto’s staan. Dit is het moment om actie te ondernemen.”