Terug in de tijd met foto-expositie over vijf kerkdorpen

ZUNDERT - In museum De Weeghreyse in Zundert toont Arjan Bakx tot en met 31 mei de fototentoonstelling ‘Terug in de Tijd - De vijf kerkdorpen van Zundert (1900–1940)’. Deze geeft een beeld van de verschillende kerkdorpen vóór de intrede van asfalt, rondwegen, eenrichtingsverkeer en rotondes.

Naast een imposante kennis van de historie van de verschillende kerkdorpen beschikt verzamelaar Arjan Bakx over een indrukwekkende collectie beeldmateriaal. In zo’n vijftig jaar tijd verzamelde hij onder meer duizenden foto’s en ansichtkaarten van de kerkdorpen Zundert, Klein Zundert, Rijsbergen, Wernhout en Achtmaal. Een deel van deze kernverzameling laat zien hoe de dorpen er vroeger uitzagen. “Deze expositie is dus eigenlijk in vijftig jaar opgebouwd,” vertelt hij. “Vanaf het moment dat ik mijn eerste ansichtkaart kreeg. In die vijftig jaar heb ik mijn kennis over de dorpen opgebouwd en er filosofieën over ontwikkeld.”

Afbakeningen

Bij het inrichten van de expositie koos hij voor een aantal afbakeningen: enerzijds de dorpen en anderzijds de periode 1900-1940. “Mijn idee is altijd om met één onderwerp goed uit te pakken, in plaats van alles een beetje aan te stippen,” legt Bakx uit. “Dat zijn deze keer dus de vijf kerkdorpen geworden, waardoor je meteen ook vijf gemeenschappen aanspreekt. Via de tentoonstelling kunnen ze zó honderd jaar terug in de tijd kijken. De andere afbakening is de periode 1900 tot 1940. Dat heeft er in de eerste plaats mee te maken dat er vóór 1900 nauwelijks fotografie was. Hier in de buurt had alleen de familie Van den Bergh uit Achtmaal een fototoestel. Ook de periode tot aan de Tweede Wereldoorlog is een logische afbakening. Tijdens de oorlog vonden er weinig bouwactiviteiten plaats en tijdens de wederopbouw veranderde de architectuur. Er was veel minder ruimte voor grandeur.”

Herinneringen ophalen

Bij de geëxposeerde afbeeldingen zijn nauwelijks teksten te vinden. Volgens Arjan Bakx een bewuste keuze. “Het is vooral de bedoeling dat bezoekers met elkaar in discussie gaan en samen herinneringen ophalen. Je wilt mensen verrassen. Dan komen de verhalen pas écht los. Wie hier eenmaal binnenstapt, blijft wel een paar uur hangen.” Hij troont de interviewer mee naar een luchtfoto van 1920 om hem deelgenoot te maken van dat gevoel en wijst de verschillende objecten aan. “Kijk, hier staat het oude gemeentehuis. Het plein ervoor, omringd door leibomen, was van rood gravel. En er omheen zie je huizen met dubbel afgeschuinde daken. Die huizen hadden pasteltinten. De kern van Zundert was in den beginne net een Frans plattelandsdorp. Dat het die sfeer uitademt, heeft alles te maken met Napoleon en de Napoleonsweg waar Zundert deel van uitmaakt.”

Boomkwekerijsector

De weg gaf, in combinatie met de boomkwekerijsector, vorm aan Zundert. Bakx legt uit: “Wat belangrijk is om te begrijpen: Zundert had slechts een paar straten en lintbebouwing. Alles wat er verder omheen lag, was boomkwekerij. Zundert was helemaal ingesloten. Wat nu het Nassauplein is, was boomkwekerij. Wat nu de Hertogstraat is, was boomkwekerij. Wat nu het Laarpark is, was boomkwekerij. Wat nu de Manderslaan is, was boomkwekerij. In 1920 stonden aan de Meirseweg vijf woonhuizen. Allemaal van boomkwekers. De Napoleonsweg maakte dat Zundert ook een doorgangsfunctie had. Dat zorgde ervoor dat het dorp op zeker moment wel twintig herbergen telde en in de Molenstraat alleen al wel twintig benzinepompen. Daarnaast telde het dorp twee tramstations: eentje voor personen en eentje voor goederen. Zundert was, ook door de boomkwekerijsector, een logistieke hub.”

Verhalen

En zo komen er meer verhalen los. Over de twee versies van Villa Wilhelmina. Over de vroegere leerlooierij. Over de jongensschool waar eerst een brouwerij zat. Over de start van Drukkerij Vorsselmans in de kelder van het rechtse gebouw van het huidige Van GoghHuis. En over de afgebrande brandweerkazerne aan de Markt. Nieuwsgierig geworden? De tentoonstelling is tot en met 31 mei te bezoeken in museum De Weeghreyse aan de Markt 23 in Zundert, elke zaterdag en zondag van 13.00 uur tot 17.00 uur. Ga voor meer informatie naar www.deweeghreyse.nl.