‘Met elke steen roepen we een naam terug’: drie nieuwe Stolpersteine gelegd in Bergen op Zoom
Door: Sanne Brusselaars AlgemeenBERGEN OP ZOOM – Aan de Kremerstraat, Steenbergsestraat en Moeregrebstraat zijn dinsdag vier nieuwe Stolpersteine gelegd ter nagedachtenis aan Joodse inwoners die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. De Hans Kerstenstichting organiseerde de plechtigheid, waarbij nabestaanden en belangstellenden samen stilstonden bij hun levensverhalen.
In Bergen op Zoom zijn dinsdag 4 november opnieuw vier Stolpersteine gelegd, beter bekend als struikelstenen. De Hans Kerstenstichting organiseerde voor de tweede keer deze bijzondere ceremonie, waarmee Joodse stadsgenoten worden herdacht die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en vermoord.
Bij de plechtigheid waren nabestaanden aanwezig, evenals vele belangstellenden. De stenen zijn geplaatst in de Kremerstraat, Steenbergsestraat en Moeregrebstraat, recht voor de huizen waar de slachtoffers ooit woonden.
De eerste steen werd gelegd voor Joost Joseph de Bruin, kleermaker van beroep, geboren aan de Kremerstraat 22. Zijn ouders runden daar een speelgoed- en galanterieënwinkel. Zij overleefden de oorlog door onder te duiken. Vervolgens werd aan de Steenbergsestraat 12 een struikelsteen geplaatst voor Julie Fränkel-Lippmann, geboren in Duitsland en schoonmoeder van de familie Walg. Voor haar bleek geen plek op het onderduikadres; zij werd gedeporteerd. Tot slot werden aan de Moeregrebstraat 29 twee stenen gelegd voor Jacob van Loon en zijn vrouw Hester van Loon – Van Dam, die daar een textielwinkeltje hadden. Jacob ventte met stoffen langs de deuren.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
De Stolpersteine in de Steenbergsestraat voor Julie Fränkel-Lippmann - Foto: Sanne Brusselaars
‘Merck toch hoe Sterck’
De ceremonie begon in de Kremerstraat met een toespraak van voorzitter Josita Delhez van de Hans Kerstenstichting. Daarna stond Philip Soesan bij elke steen stil bij de levensverhalen van de slachtoffers en sprak hij het kaddisj uit, het Joodse gebed voor de zielenrust van de overledenen. De muzikale omlijsting werd verzorgd door Mellow Yellow 6 (Richard Jungbeker en Marielle Heck). De bijeenkomst eindigde in de Moeregrebstraat met een gezamenlijk gezongen versie van Merck toch hoe Sterck.
De Hans Kerstenstichting wil met de plaatsing van de Stolpersteine de herinnering aan de Joodse inwoners van Bergen op Zoom levend houden. De stichting kon bij het onderzoek veel putten uit het werk van oud-stadsgids Anje van Buuren–Meinardi, die de geschiedenis van Joodse families in Bergen op Zoom in een boek vastlegde.
De volgende steenlegging staat gepland voor mei 2026. Meer informatie is te vinden op www.struikelstenenboz.nl
