Vergeten in een gemeentelijk depot, nu weer een pronkstuk: historische poort van Ruytershoove hersteld

BERGEN OP ZOOM - Onze stad heeft een rijk historisch verleden, eentje dat verder reikt dan de stadspoorten. Een van de parels buiten de stadspoorten is, of beter gezegd, was, Landgoed Ruytershoove, verscholen in de bossen tussen de Ruytershoveweg en De Moervaart. De villa is in 1968 gesloopt voor de aanleg van de A58 maar sinds zondag is een stukje historie in ere hersteld. Aan de Ruytershoveweg prijkt sinds zondagmiddag de metershoge, in ere herstelde, gietijzeren toegangspoort van het landgoed. Na een grondige renovatie is de toegangspoort onder grote publieke belangstelling onthuld door wethouder Siebelink en de vaklieden die de klus geklaard hebben.

“We hebben geluk dat de poort, vermoedelijk gemaakt rond 1867, nooit bij het oud ijzer terecht is gekomen of is omgesmolten,” zo vertelt erfgoedspecialist Tom van Eekelen “Het verhaal kreeg in 2025 een nieuwe wending toen de gemeente op zoek was naar een nieuwe poort voor de entree bij stadsschouwburg de Maagd. Al jarenlang was de gemeente in het bezit van een historisch hekwerk; het had in de loop der jaren bijna alle depotlocaties gezien. In de loop der jaren was het nooit herkend als toegangspoort van landgoed Ruytershoove; de letters waren eraf, de ijzeren zuilen waren verdwenen en spijlen waren krom of verdwenen.”

Uren vakmanschap

Toen de vaklieden Bert de Dooij, zijn zoon Gijs de Dooij en smid Stan van Mansveld aan de klus begonnen, hadden ze niet kunnen bedenken dat er zoveel uren werk in zouden kruipen. “We e hadden een basis maar veel details hebben we op basis van oude foto’s gereconstrueerd. Zelf heb ik me vooral beziggehouden met het maken van de sierkrullen. Niet van holle buizen waar tegenwoordig hekwerken van worden gemaakt, maar van massieve stalen strips van 15mm dik en 40mm breed. Met een holle buis kan een smid niets” zo lacht Mansveld. Gijs heeft zijn laskunsten voornamelijk uitgeoefend op het herstellen van de stijlen. “Veel kromme stijlen hebben we moeten vervangen omdat het terugbuigen meer schade zou veroorzaken,” zo legt hij uit.

Beide heren beamen dat hun werk nooit zou zijn gelukt zonder alle uren zoek- en denkwerk van Bert die elk historisch detail exact heeft uitgezocht. “Het uitgangspunt was niet om het hek als nieuw te maken; de weerbarstigheid van de afgelopen eeuwen moest zichtbaar blijven. Het moet natuurlijk wel het oude hek blijven”, zo zegt Bert de Dooij.

Lees verder na de foto’s

Een nieuwe generatie

Bij een eeuwenoude poort hoort natuurlijk een sleutel. “De sleutel hebben we gevonden in een oud bakje onder het stof.” Het was de eer aan kleinkind, Monique, van de laatste particuliere eigenaren, de familie Lambregts van Ruytershoove om na de onthulling de poort open te draaien. Aan kleindochter Charlotte van Bert de Dooij was het de eer om de sleutel te overhandigen. Toen het bakje openging, bleken er niet één maar twee sleutels in te liggen. Volgens oud gebruik moest kleindochter Charlotte van haar opa maar even met de tanden op sleutels bijten om de juiste te vinden. Gelukkig bleek opa van een grapje te houden en bleek de ene sleutel een chocolade exemplaar te zijn.

Geschiedenisvervalsing?

Is het een stukje geschiedenissenvervalsing? De poort staat namelijk niet exact op de oorspronkelijke locatie. “Dan zouden we ruzie krijgen met Rijkswaterstaat, het zou dan namelijk driehonderd meter naar achter moeten, midden op de snelweg zou het dan komen.” Met de onthulling van de toegangspoort en het eerdere landschappelijke herstel van het landgoed zijn de plannen nog niet klaar. “Op oude foto’s is te zien dat de poort vroeger zijvleugels had, hoe mooi zou het zijn als we deze ook nog kunnen herstellen. De originele exemplaren zijn verloren gegaan. We zullen deze dus volledig nieuw moeten maken.”

Voor de drie restaurateurs restte eerst nog een andere klus, het herstellen van de poort aan de andere zijde bij het landgoed. “Bij Bergenaren van een zekere leeftijd zal deze poort beter bekendstaan als de poort bij de fietsenstalling van het voormalige zwembad de Zanderijen. De tand des tijds heeft op deze poort zijn uitwerking gehad, hij kan dus wel wat liefde gebruiken” zo besluit Dooij.