Historische instrumenten vertellen het reisverhaal van Odilde: ‘Ik zie de landen weer voor me en ik herinner mij de mensen’

ZEVENBERGEN - Wie de woning van Odilde Dirkzwager in Zevenbergen binnenstapt, ontdekt al snel dat de muziekinstrumenten aan de muren en op de meubels veel meer zijn dan decoratieve voorwerpen. Ieder instrument vertelt een verhaal over een land, een ontmoeting en een bijzondere periode uit het leven van Odilde Dirkzwager en haar man Nico. Samen woonden en werkten zij jarenlang in verschillende delen van de wereld en namen daar historische instrumenten mee. 

Muziek speelde al vanaf haar jeugd een belangrijke rol. Odildes moeder was pianiste en volgde een opleiding aan het conservatorium. Haar vader speelde viool en ook haar grootouders bespeelden instrumenten. Haar moeder verzamelde bovendien oude blokfluiten, een spinet en andere historische instrumenten.

Odilde leerde zelf klassiek gitaar spelen en bespeelde verschillende soorten blokfluiten. Later ging zij harp spelen. Dat deed ze vele jaren, totdat reuma in haar handen het spelen onmogelijk maakte. Gelukkig werd de liefde voor de harp binnen de familie voortgezet.

De belangstelling voor historische instrumenten kreeg een nieuwe impuls toen Odilde en Nico kort na hun huwelijk naar het buitenland vertrokken. Nico werkte voor Interbeton, een bouwbedrijf dat vooral buiten West-Europa actief was. Hun eerste standplaats was Pakistan. Daarna volgden onder meer Qatar, Saoedi-Arabië, Australië en Libië.

Voor Odilde betekenden de buitenlandse jaren beslist niet dat zij alleen maar ‘de vrouw van’ was. In verschillende landen mochten vrouwen officieel niet werken, maar vrijwilligerswerk bood haar een uitweg. Haar eerdere opleiding in theatertechnieken kwam daarbij uitstekend van pas. Vooral in Australië werd zij in het plaatselijke theater een gewaardeerde kracht en specialiseerde zij zich in lichtplannen en belichting. Ze werkte mee aan voorstellingen van dansgroepen en orkesten en werd zelfs stage-manager. Elders gaf ze dans-, muziek- en bewegingslessen. Juist daardoor kon Odilde met volle teugen genieten van de jaren waarin Nico voor zijn bouwwerkzaamheden de wereld over trok. “Ik mocht dan misschien niet werken, maar stilzitten was niets voor mij.”

Odilde ging steeds op zoek naar de muziek van het land waar zij woonden. Met een bandrecorder trok ze eropuit om muziek vast te leggen. Oude instrumenten kwamen tevoorschijn tijdens optochten, begrafenissen, feesten en traditionele bijeenkomsten. “Wij wilden geen nieuw instrument dat speciaal voor toeristen was gemaakt,” vertelt ze. “We zochten juist een oud instrument dat echt gebruikt was. Vaak hadden we het ook horen bespelen.” Wanneer een muzikant bereid was zijn instrument te verkopen, betekende dat soms dat hij met de opbrengst een nieuw exemplaar kon aanschaffen. Zo waren beide partijen blij.

Een van de opvallendste instrumenten in huis is een grote harp of schaallier, die Odilde en Nico in Doha vonden. Het instrument bestaat uit drie stokken die een driehoek vormen, met daartussen een met dierenhuid bespannen klankkast. Bij het bespelen wordt gezongen, geklapt en op de plaats gedanst. Rond de harpspeler staan vaak verschillende trommelaars.De trommels werden voor het optreden bij een vuur verwarmd. Daardoor trok de geiten- of kamelenhuid strak en kregen de trommels hun karakteristieke klank.

De verzameling van Odilde en Nico bestaat uit bijzondere muziekinstrumenten uit onder meer Pakistan, Afghanistan, Albanië, Thailand, Bali, Australië en Afrika. Elk instrument heeft zijn eigen verhaal en herinnert aan bijzondere reizen, ontmoetingen en culturen. “Als ik naar de instrumenten kijk, zie ik niet alleen een verzameling,” zegt ze. “Ik zie de landen weer voor me en ik herinner mij de mensen die erop gespeeld hebben.”