Béroul duikt in het verzetsverleden van zijn moeder: ‘Ze heeft het verleden nooit echt kunnen verwerken’

ZEVENBERGEN – De meeste kinderen kennen het verleden van hun ouders, maar Béroul Meiboom ontdekte pas later in zijn leven dat zijn moeder, Aleida (Ada) Freriks, een bijzondere rol heeft gespeeld in het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haar ongelooflijke overlevingstocht langs vier concentratiekampen en haar verzetsdaden zijn nu vastgelegd in het boek ‘Overleven Verplicht’, geschreven door Meibooms vriend Hans van Oosterbosch.

Tijdens zijn jeugd merkte Béroul dat er iets bijzonders aan de hand was met zijn moeder. “Er waren vage aanwijzingen, flarden van verhalen, maar ze sprak er nooit over,” vertelt hij. Een oude krantenfoto – waarop zijn moeder aan tafel zit met Koningin Juliana – trok zijn aandacht, maar zijn vragen werden afgewimpeld. “Ik moest de foto gauw terugleggen,” herinnert hij zich.

Pas nu hij met pensioen is, besloot Meiboom op onderzoek uit te gaan. Samen met Van Oosterbosch, die eerder een boek schreef over het verleden van zijn eigen vader, dook hij de archieven in. Wat hij ontdekte, veranderde alles wat hij dacht te weten over zijn moeder.

Aleida Freriks werd geboren in december 1921. Haar vader, ook verzetsman, werkte bij de PTT, en als telefoniste was ook zijn dochter Ada zeer actief en spectaculair redde zij een ter dood veroordeelde verzetsstrijder daarbij uit de koepelgevangenis van Arnhem. In april 1944 werd ze opgepakt door de Sicherheitsdienst en kwam ze via de Koepelgevangenis van Arnhem en later in Kamp Vught terecht.

Daarna volgde een helse tocht langs verscheidene kampen: Ravensbrück, Horneburg en Neustadt-Kleve. In Horneburg wist Aleida samen met twee andere vrouwen te ontsnappen, maar ze werd weer opgepakt en zwaar gemarteld. Nog afschuwelijker was haar ervaring in Neustadt-Kleve, waar ze door tyfus werd getroffen. “Ze werd op een karretje met lijken gegooid en zou verbrand worden als een Duitse opzichter niet had opgemerkt dat ze nog steeds bewoog. Haar overlevingsdrang hield haar in leven, anders had ik hier ook niet gezeten,” zegt Meiboom.

Na de bevrijding keerde Freriks terug naar Nederland, waar ze zich niet alleen richtte op het opbouwen van een nieuw leven, maar zich ook actief inzette voor andere overlevenden. Ze werd bestuurslid bij de Nederlandse Vereniging van Ex-Politieke Gevangenen, waar ze streed voor erkenning en compensatie voor oud-verzetsleden. Toch bleef ze, ook binnen haar gezin, zwijgen over haar ervaringen.

“Mijn moeder heeft het verleden nooit echt verwerkt,” zegt Meiboom. “Ze zweeg. Toch vond ze troost in haar activiteiten voor mensen die in het verzet hadden gezeten. Bij hen voelde ze zich begrepen.” Pas toen Meiboom het levensverhaal van zijn moeder reconstrueerde, begreep hij de impact van haar ervaringen.

De zoektocht van Béroul Meiboom en Hans van Oosterbosch naar de waarheid resulteerde in het boek ‘Overleven Verplicht’, waarin niet alleen de overlevingstocht van Aleida Freriks wordt beschreven, maar ook de cruciale rol die vrouwen speelden in het verzet. “Het is een onderbelicht aspect van de geschiedenis,” benadrukt Meiboom. “Zij waren de spil, zonder hen had het verzet nauwelijks kunnen functioneren.”

Aleida trouwde uiteindelijk met Louk Meiboom, na haar mislukte huwelijk met Louk Meiboom is ze in 2010 in de Westhoek in Zevenbergen overleden. Met de publicatie van *Overleven verplicht* hopen Meiboom en Van Oosterbosch dat haar verhaal niet vergeten zal worden. “Dit boek is een eerbetoon aan haar en aan alle verzetsvrouwen die in de schaduw van de geschiedenis zijn gebleven,” zegt Meiboom. “Hun verhalen mogen nooit verloren gaan.” Het boek Overleven Verplicht kost €20,- en is te bestellen via info@meiboom.nl.