Expositie rond 100 jaar Merijntje Gijzen is eerbetoon aan A.M. de Jong

NIEUW-VOSSEMEER - Ter gelegenheid van het honderdjarig jubileum van de Merijntje Gijzen-reeks organiseert het A.M. de Jongmuseum nog tot en met 27 september elke zaterdagmiddag een bijzondere expositie. Bezoekers kunnen zich onderdompelen in het leven en werk van de schrijver A.M. de Jong: van zijn eerste publicaties tot de beroemde bioscoopfilm uit 1936 en de tv-serie uit 1974. Ook kleding, meubels en gebruiksvoorwerpen uit die tijd zijn te bewonderen, waardoor het verleden tastbaar wordt.

DOOR JOSETTE VAN RIESSEN

In 1888 werd A.M. de Jong geboren in het agrarische dorp Nieuw-Vossemeer, dat toen nog onder de gemeente Halsteren viel. Zijn jeugd bracht hij door tussen boeren, kerkelijke invloeden en armoede. Deze omgeving vormde de basis voor zijn latere werk als schrijver, waarin hij de sociale misstanden van zijn tijd niet schuwde. Van onderwijzer in Rotterdam tot gevierd auteur: De Jong liet een indrukwekkend oeuvre na dat tot op de dag van vandaag tot de verbeelding spreekt. De Merijntje Gijzen-reeks, gestart in 1925, is een fictief verhaal met sterke autobiografische elementen. De Jong speelt in de verfilming zelf de rol van de pastoor, en de opnames vonden plaats in en rond het Benedensas in De Heen. Karakters als de Flierefluiter en de Kruik zijn inmiddels iconisch geworden. De reeks bracht niet alleen literair succes, maar ook een blijvende culturele impact.

Tragisch einde

Een belangrijk hoofdstuk in De Jongs carrière was zijn samenwerking met George van Raemdonck, tekenaar en schrijver uit Halsteren. Samen brachten ze onder andere de stripreeks Bulletje en Bonestaak uit, die in Het Vrije Volk verscheen. Hun werk was niet alleen vermakelijk, maar ook maatschappijkritisch. Naast zijn literaire werk was De Jong actief als gemeenteraadslid in Bergen op Zoom en hoofdredacteur van het satirische tijdschrift De Notenkraker. Hij sprak zich fel uit tegen het fascisme en waarschuwde voor de opkomst van autoritaire regimes, onder andere in zijn brochure De dans op de vulkaan uit 1938. Zijn wekelijkse radioprogramma en toespraken zijn bewaard gebleven en te beluisteren in het museum. Zijn uitgesproken politieke standpunten maakten hem tot een doelwit. In 1943 werd A.M. de Jong in zijn woning in Blaricum door de Duitse bezetter doodgeschoten. Hij werd slechts 55 jaar oud, maar zijn nalatenschap leeft voort.

Erfgoed levend houden

Het A.M. de Jongmuseum werd in 1974 opgericht door Stichting Heemkundekring Ambachtsheerlijkheid, met als doel het erfgoed van de schrijver levend te houden. Penningmeester en bestuurslid Herman Meijer vertelt dat de belangstelling na de tv-uitzending van Merijntje Gijzen enorm toenam. Het museum biedt niet alleen een inkijk in De Jongs leven, maar ook in de geschiedenis van Nieuw-Vossemeer, de watersnoodramp en het lokale caféleven, zoals Café de Congo. Een bijzonder project is Jet en Jan uit 1910, waarbij basisschoolleerlingen uit de gemeente Steenbergen ervaren hoe het leven er ruim een eeuw geleden uitzag. Ze malen koffie met een handmolen, wassen in een wastobbe, stoppen sokken en schrijven op een leitje. ‘’Zo wordt de geschiedenis niet alleen verteld, maar ook gevoeld’’ aldus Herman Meijer. Rond 1 februari, eens in de vijf jaar, staat het museum stil bij de watersnoodramp. Een belangrijk moment van bezinning en herinnering aan de kracht van gemeenschap en doorzettingsvermogen. Acht bestuursleden en een groep toegewijde vrijwilligers zorgen ervoor dat het museum blijft draaien. Dankzij hun inzet blijft het verhaal van A.M. de Jong en zijn betekenis voor de regio springlevend.

Bezoek de expositie

De expositie is elke zaterdagmiddag gratis te bezoeken van 13.30 uur tot 16.30 uur tot en met 27 september. Een unieke kans om het rijke leven van A.M. de Jong te ontdekken en te ervaren hoe zijn werk nog altijd resoneert in het heden.