Steenbergen onder toezicht om uitblijven asielopvang
Door: Angela Versluys AlgemeenSTEENBERGEN - De gemeente Steenbergen staat sinds deze week onder actief toezicht van het ministerie van Asiel en Migratie vanwege het uitblijven van asielopvang. Daarmee behoort Steenbergen tot een groep van inmiddels 63 gemeenten die volgens het Rijk onvoldoende uitvoering geven aan hun wettelijke taak uit de Spreidingswet. Lokaal wordt geregeld gesproken over een ‘weigergemeente’, maar die term heeft geen officiële juridische status.
De discussie over asielopvang speelt in Steenbergen al jaren. In 2015 liep de situatie rond de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum hoog op. De gemeente besloot uiteindelijk geen azc te realiseren. Ook in de jaren daarna kwam er geen reguliere asielopvang in Steenbergen.
Toen in 2023 de gemeenten in de regio De Markiezaten gezamenlijk afspraken maakten over de opvang van asielzoekers, was Steenbergen de enige gemeente die geen opvangplaatsen beschikbaar stelde. De andere zes gemeenten in het samenwerkingsverband kwamen gezamenlijk met plannen voor ongeveer duizend plaatsen.
Een paar maanden later leek er in Steenbergen alsnog beweging te komen. Een meerderheid van de gemeenteraad sprak zich in oktober 2023 uit voor de mogelijke opvang van maximaal 75 minderjarige asielzoekers van 15 tot en met 17 jaar. Die steun hield echter geen stand. Eind dat jaar trokken twee coalitiepartijen hun steun voor een dergelijke motie weer in.
Spreidingswet verandert de situatie
Sinds 2024 ligt de situatie anders. De Spreidingswet verplicht gemeenten om opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Het gaat daarmee niet langer uitsluitend om een vrijwillige bijdrage aan de opvang. Het Rijk bepaalt op basis van onder meer inwonertal en sociaal-economische kenmerken hoeveel opvang een gemeente moet bijdragen.
Voor Steenbergen bedroeg de opgave in de eerste periode van de Spreidingswet 134 plaatsen. In januari 2025 sprak de gemeente over een actuele opgave van 61 plaatsen. Later werd voor Steenbergen een taak van 78 opvangplaatsen genoemd. In de nieuwe landelijke verdeling voor 2026-2028 staat Steenbergen indicatief op 122 plaatsen, waarvan acht geschikt voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen.
Die 122 plaatsen zijn overigens nog geen definitief gemeentelijk aantal. Provincies en gemeenten zijn momenteel bezig de landelijke opgave onderling te verdelen. Als zij daar niet uitkomen, kan de minister de resterende plaatsen zelf over gemeenten verdelen. De definitieve verdeelbesluiten worden uiterlijk eind december verwacht.
Steenbergen probeerde wel een plan te maken
Het gemeentebestuur zette in 2024 en 2025 het project ‘Samenleven met nieuwkomers’ op. Daarbij werd niet alleen naar asielzoekers gekeken, maar ook naar Oekraïense ontheemden, statushouders en arbeidsmigranten. Meer dan 3.100 inwoners vulden een enquête in. Het college stelde vervolgens voor om de wettelijke opvangtaak in te vullen met kleinschalige opvang en geen grootschalige COA-locatie vanaf ongeveer 150 plaatsen te realiseren.
De gemeenteraad zette daar in oktober 2025 echter een streep door. Een meerderheid vond dat het voorstel onvoldoende was uitgewerkt en stuurde het terug naar het college. Daarmee kwam er opnieuw geen besluit over een opvanglocatie.
Nieuwe coalitie wil uitzonderingspositie
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 kreeg Steenbergen een coalitie van Volkspartij, PVV en VVD. In het coalitieakkoord ‘Realistisch rechtsaf’ staat dat Steenbergen een uitzonderingspositie wil ten opzichte van de Spreidingswet. De coalitie wijst daarbij onder meer op de opvang en huisvesting die de gemeente al verzorgt voor andere groepen nieuwkomers. Het coalitieakkoord werd op 9 juli door de gemeenteraad vastgesteld als raadsakkoord.
Die politieke lijn botst nu rechtstreeks met de landelijke wetgeving. De minister heeft alle gemeenten die onvoldoende aan hun wettelijke taak voldoen laten aanschrijven. Sinds juli worden gemeenten die niet voldoende voortgang boeken stapsgewijs hoger op de interventieladder geplaatst. Vanaf trede 3 is sprake van actief toezicht en worden afspraken gemaakt over acties en termijnen.
Rijk kan uiteindelijk zelf locatie aanwijzen
Steenbergen is op 5 oktober toegevoegd aan de groep gemeenten die onder actief toezicht staat. Het is daarmee een van de zes Brabantse gemeenten die deze week op de lijst zijn gezet. In totaal staan nu 63 gemeenten onder toezicht.
Het toezicht betekent niet dat er nu automatisch een azc in Steenbergen komt. De gemeente krijgt eerst de gelegenheid om alsnog aan de wettelijke taak te voldoen. Als dat niet lukt, kan het Rijk uiteindelijk overgaan tot indeplaatsstelling. In dat geval kan de minister namens de gemeente een besluit nemen om de opvang mogelijk te maken. Dat zwaarste middel is sinds de invoering van de Spreidingswet nog niet toegepast.
Daarmee staat Steenbergen voor een nieuwe fase in een dossier dat al ruim tien jaar voor discussie zorgt. Waar de gemeente eerder vooral zelf kon bepalen of zij asielzoekers wilde opvangen, is de speelruimte sinds de invoering van de Spreidingswet aanzienlijk kleiner geworden. De komende maanden moet blijken of Steenbergen en het Rijk alsnog tot afspraken komen, of dat de landelijke overheid verdere stappen zet.
