Geen motor, maar paardenkracht: Bietentocht brengt eeuwenoude traditie tot leven op de Steenbergse Vliet

STEENBERGEN - Soms moet de historie een beetje aangepast worden vanwege de omstandigheden. Vanwege werkzaamheden aan de Krammersluizen en Zeelandbrug heeft de Bietentocht dit jaar niet zijn finale vaart richting de Steenbergse haven, maar was dit het beginpunt voor de 27ste editie. “Een extra bijzondere, vanwege de werkzaamheden aan de waterwagen doen we dit jaar enkel zoetwater aan,” zo vertelt Andrea van den Dool namens de organisatie. Het prachtige schouwspel waarbij de schepen van De Heen tot Steenbergen worden voortgetrokken door paarden mocht rekenen op veel animo van jong -en oud. Dat om bij het ‘jaagpad’ te komen stevige laarzen en een regenjas of paraplu geen overbodige luxe waren, hield niemand tegen.

Het jaarlijkse schouwspel waarbij aandacht wordt geschonken aan de vroegere zeilende bietencampagne over de Zeeuwse en Brabantse wateren is ieder jaar een hoogtepunt op de Steenbergse evenementenkalender. Vanaf Fort Henricus zijn de bijna dertig schepen op traditionele wijze door trekpaarden over het jaagpad richting Steenbergen getrokken. Langs het jaagpad staat Seppe (8) geboeid met zijn opa en oma te kijken naar het schouwspel: “Als je dit vergelijkt met de akkerbouw van tegenwoordig, kun je toch bijna niet indenken dat dit vroeger de normale gang van zaken was.” In die tijd was het werk op de boerderijen een stuk zwaarder dan tegenwoordig, zo vult opa Henk-Jan aan.

Eén,twee of drie PK; het gewicht van het schip bepaalt hoeveel paarden er voorgespannen moeten worden. Door Paulien Leeuwenburgh is vooraf nauwkeurig uitgerekend welk span welk schip voort mag trekken. “Ze luisteren vandaag alleen niet helemaal, en dan heb ik het niet over de paarden” zo lacht ze. Niet alle schippers houden zich aan de geplande volgorde van binnenkomst.

Menners bepalen, schippers luisteren

Achter het voorttrekken van de schepen gaat een hele techniek schuil. Vanaf de kant wordt hard geroepen naar de schippers wanneer de touwen in de mast een stuk omhoog moeten. “Er staan veel paaltjes langs de Vliet en het riet staat momenteel erg hoog. Een vastgelopen touw komt vandaag meer dan eens voor”, zo vertelt de Belgische menner Kees. Niet alleen voor de trekpaarden is het aardig aanpoten, ook de menners komen vaak bezweet aan. “Het gedeelte waar we ze voortrekken is ongeveer 2,5 kilometer lang. We gaan met een gangetje van ongeveer 4 km/u richting Steenbergen.” Voor het laatste stuk worden door de schippers de zeilen weer gehesen of de motoren gestart. Vanaf de West-Havendijk naar de haven is namelijk geen ruimte meer voor de paarden.

Lees verder na de foto’s

Nieuwe generatie staat op

Sanne (15) uit het Belgische Nieuwmoer zit op haar paard geduldig te wachten tot het geplande schip aankomt. Na een eerste schip als enkelspan voort te hebben getrokken, staat haar nu een dubbelspan samen met Lex te wachten. Voor het derde jaar is ze samen met haar moeder en paard naar Steenbergen gekomen voor deze unieke beleving. “Niet te snel en een mooie lange lijn, een te korte lijn zou gevaarlijk zijn voor de paarden. Wanneer de lijn te kort is moet er te schuin getrokken worden, wat niet goed is,” zo legt ze uit. Een ander gevaar van een te korte lijn is dat de schepen dan dicht langs de kant moeten varen met alle risico’s van dien.

Ondanks haar jonge leeftijd weet ze over de techniek veel te vertellen. “Het is me dan ook met de paplepel ingegoten. Werken met paarden is een uniek stukje erfgoed dat als je het mij vraagt, niet verloren mag gaan. Helaas zijn er maar weinig van mijn leeftijd die zich actief inzetten voor deze mooie traditie.”

Vervolg over zoet water

Na aankomst in de Steenbergse haven zat de eerste dag voor de bootlieden er al bijtijds op. Maandag zette de tocht zich voort met een rondje over het Volkerak. Dinsdag verlieten de schepen de Brabantse wateren richting Hellevoetsluis om een dag later weer terug te komen in Willemstad. Donderdag vaart de laatste etappe richting Dinteloord, waar de schepen vrolijk worden onthaald, en voor de deelnemers een afsluitende afterparty op de agenda staat.