Vernieuwd Van Dam-orgel klinkt weer in volle glorie door Tholen: ‘Een stukje klinkend erfgoed’
Door: Remco Weterings AlgemeenTHOLEN - “Een instrument en een monument waar je niet enkel naar kan en mag kijken, maar vooral naar moet luisteren.” Zo omschrijft burgemeester Marleen Sijbers het bijna twee decennia oude Van Dam-orgel. Na een renovatie van ruim anderhalf jaar was vrijdagavond het moment dat de vernieuwde klanken mochten klinken in de imposante Onze Lieve Vrouwekerk. In de volle kerk genoten de aanwezigen ademloos van het eerste concert op het orgel. Aan Cees van der Poel, die niet enkel als orgeladviseur bij het proces betrokken was maar ook een bekwaam muzikant is, de eer om het eerste concert op het vernieuwde orgel te spelen.
Alex Maassen, één van de vier leden van de orgelcommissie, is dankbaar dat zij deze intensieve periode van restauratie mogen afsluiten met zo’n geweldig resultaat. “Het is niet enkel dankzij de inzet van professionals, maar ook door de tomeloze inzet van vrijwilligers, sponsoren en begunstigers dat we tot dit resultaat zijn gekomen. Het orgel heeft zijn originele klank terug en is gereed voor waardevolle erediensten en prachtige concerten.” Iets wat ook door burgemeester Sijbers wordt benadrukt. “Dit is geen project van de kerk, maar van en voor de gemeenschap. Als Tholen mogen we trots zijn dat dit unieke instrument in onze gemeente aanwezig is.”
Tekst gaat verder onder de foto.
De aanwezigen luisteren aandachtig naar burgemeester Marleen Sijbers - Foto: Remco Weterings
Niet helemaal zuiver
“In 2023 heeft de Provincie Zeeland de hoogst mogelijke subsidie op dit gebied toegekend voor de renovatie van dit orgel”, zo vertelt gedeputeerde Harry van der Maas. Voor hem begon het in september 2023 toen hij voor het eerst kennismaakte met het orgel. “Op dat moment kon ik het niet laten om even plaats te nemen achter de klavieren. Direct kon ik merken dat het niet helemaal zuiver klonk”, zo vertelt hij. “Het is een stukje klinkend erfgoed dat je niet alleen moet zien, maar vooral moet horen.”
Oorspronkelijk is het orgel in 1832 niet gebouwd voor de Thoolse kerk. De firma Van Dam bouwde het oorspronkelijk voor de Galileërkerk in Leeuwarden. Tot 1939 klonken de bijzondere klanken van het orgel in Friesland. In dat jaar is het orgel gedemonteerd en opgeslagen. Na de oorlog is het door de Friese kerk geschonken aan de Hervormde Gemeente van Doesburg. Het was deze gemeente die het orgel in 1951 verkocht aan de Hervormde Gemeente van Tholen.
Moderne toevoeging
“De noodzaak voor restauratie was onmiskenbaar. Het orgel kampte met technische gebreken, windlekkage en een groeiend aantal hangers door slijtage in de mechanieken. Daarnaast had het instrument zichtbaar geleden onder decennia van stof en vervuiling”, zo vertelt Maassen. Na grondige voorbereiding werd in 2024 gestart met de restauratie door Elbertse & Van Vulpen Orgelmakers uit Utrecht.
Tijdens de renovatie is de originele klank van het orgel in ere hersteld. “Het orgel heeft een verrassend veelzijdige klank die in zowel erediensten als concerten tot zijn recht komt.” Al tijdens eerdere werkzaamheden, in 1993, is begonnen met het terugbrengen van de klank zoals die bijna twee eeuwen geleden is bedacht. Met deze jongste renovatie is dit proces volledig afgerond. Nu klinkt het orgel weer zoals bedoeld. Toch is er ook een 21e-eeuwse twist aan toegevoegd. Vanaf nu beschikt het orgel over een modern opnamesysteem, zodat de klanken van het orgel ook buiten de kerkmuren kunnen klinken.
Tekst gaat verder onder de foto.
De kerkbezoekers waren onder de indruk van de vernieuwde klanken - Foto: Remco Weterings
Sprakeloos genieten
Na afloop van het concert is iedereen sprakeloos; het orgel klinkt prachtig. “Wat een prachtig concert en een knap werk van de restaurateurs. Elke zondag kom ik naar de eredienst in deze kerk en dat zal met deze klanken nog meer indruk maken”, zo vertelt een vaste kerkbezoekster na afloop. Naast dat het orgel zal klinken in de erediensten, zullen er ook regelmatig concerten worden gegeven. Gedurende het jaar krijgen tijdens ‘orgelspeeldagen’ amateurorganisten de unieke kans om op het orgel te spelen.
